ماه اسفند: شانزدهم تا هجدهم

ماه اسفند: شانزدهم تا هجدهم

شانزدهم اسفند

در چنین روزی به‌سال یازدهم هجری خورشیدی پیامبر اسلام در پایان عمر خطبه‌ی وداع خود را ایراد کرد. در همین روز به سال 223 پس از فتح حصارکوی (آموریوم) در آناتولی به‌دست سپاهیان عباسی، چهل‌ودو نفر از فرماندهان بیزانسی اسیرشده در شهر به‌دستور خلیفه معتصم اعدام شدند. بعدتر این روایت ایجاد شد که به این افراد تکلیف شده بود که مسلمان شوند و چون بر دین ترسایی پایدار ماندند کشته شدند و در نهایت هم به قدیسانی در کلیسای ارتدوکس بدل گشتند.

در دوران معاصر هم در سال 1367 ایران و انگلستان به خاطر کشمکش بر سر فتوای قتل سلمان رشدی روابطشان را قطع کردند. در 1386 هم یک بمب‌گذار انتحاری در بغداد خود را منفجر کرد و ۶۸ نفر را از میان برد (تصویر بالا). در همین روز یک مرد مسلح در اورشلیم هشت دانشجو را رگبار بست و کشت.

اعدام ۴۲ سردار بیزانسی

شکنجه و کشتار مردم کرت به دست بیزانسی‌ها

روز شانزدهم اسفند سال دوازدهم پیش از میلاد، اوکتاویانوس آگوستوس به مقام امپراتوری روم رسید و به این ترتیب دولت امپراتوری روم تأسیس شد. یک هزاره بعد در سال 339 هجری خورشیدی نیکوفوروس فوکاس^[1] امپراتور روم شرقی شهر هراکلیون (کَندیه) در کِرت را فتح کرد و به امارت صدوچهل‌ساله‌ی مسلمانان در آنجا که دولت اِقریتیش نامیده می‌شد، پایان داد. چون پیشتر رومی‌ها (به‌ویژه دریاسالار بیزانسی نیکِتاس اوریفاس) در حمله‌هایشان به کرت مردم غیرنظامی را شکنجه داده و می‌کشتند، مردم مسیحی کرت هم در این نبردها دوشادوش مسلمانان از شهر دفاع می‌کردند. در 951 هجری خورشیدی عهدنامه‌ی صلحی میان ونیز و عثمانی بسته شد که به جنگ سه‌ساله‌ی این دو پایان داد و قبرس را که محل منازعه بود در دستان عثمانی‌‌ها وانهاد.

در 1192 ناپلئون با ۴۸هزار سرباز در نبرد کرائون^[2] بر سپاهیان روس و پروس که دو برابر عده داشتند پیروز شد. در سال 1214 در نبرد آلامو^[3] ۱۸۷ داوطلب تگزاسی در برابر ارتش سه‌هزارنفره‌ی مکزیکی‌ها به مقاومت پرداختند و همگی کشته شدند. در 1278 کشتی آلمانی قیصر ویلهلم کبیر اولین کشتی‌ای بود که امواج بی‌سیم را به ساحل فرستاد. در 1280 بوئرها در نبرد تویبوش^[4] در آفریقای جنوبی به انگلیسی‌های مهاجم شکست خردکننده‌ای وارد آوردند. در 1290 ارتش ایتالیا در جریان نبرد با عثمانی در منطقه‌ی جانزور لیبی برای نخستین بار با زیپلن از هوا (بلندای دو هزار متری) بر اهدافشان بمب فرو ریختند (تصویر بالا).

نبرد کرائون

Afbeeldingsresultaat voor Siege of the Alamo نبرد آلامو

در 1314 آلمان با نادیده‌گرفتن عهدنامه‌ی پاریس راینلند را بار دیگر به خاک خود منضم ساخت. در 1343 گروهی ششصدنفره از تظاهرکنندگان برای حقوق مدنی سیاه‌پوستان در سِلما واقع در آلاباما مورد حمله‌ی نژادپرستان و پلیس قرار گرفتند. در سال 1384 هم اعضای لشکر طیبه که مسلمانان افراطی هستند زنجیره‌ای بمب در بنارس منفجر کردند.

Bloody Sunday-Alabama police attack.jpeg سرکوب تظاهرات در سلما

Afbeeldingsresultaat voor 2006 Varanasi bombings انفجار بمب در بنارس

در 1342 الیجاه محمد رهبر ملت اسلام در آمریکا به‌طور رسمی نام کاسیوس کلی را به محمدعلی کلی تغییر داد.

Battle of Tweebosch.jpg نبرد تویبوش

اولدنبرگ

مندلیف

در 1043 هنری اولدنبرگ^[5] اولین منشی انجمن سلطنتی، نخستین شماره از نشریه‌ی «اندرکنش‌های فلسفی در انجمن سلطنتی» را منتشر کرد.

در سال 1247 دمیتری مندلیف^[6] اولین نسخه از جدول تناوبی عناصر را منتشر کرد و در 1370 ویروس رایانه‌ای میکلانژ حمله‌اش را آغاز کرد.

در میان مردم ایران‌زمین محمد برهان‌الدین داعی مطلق پیشوای فرقه‌ی داودی از مذهب مستعلوی که خود شاخه‌ای از شیعه‌ی اسماعیلی است در سال ۱۲۹۱ زاده شد. از دیگر زادگان نامدار این روز هم می‌توان از موریس راول^[7] آهنگساز و پیانیست فرانسوی (1253) و راینهارد هایدریش^[8] فرمانده‌ی اس‌اس و فرماندار سرزمین‌های شرقی رایش (1282) و محسن رملی شاعر عراقی (1345) نام برد.

Mikhail bakhtin.jpg باختین

بلانشار

کوبریک

Dawoodi Bohra 52 nd Dai Sayyedna Mohd. Burhanuddin.jpg محمد برهان‌الدین داعی

از میان رفتگان این روز هم مي‌توان از این افراد یاد کرد: سلطان بایزید اول عثمانی (781)، ژان پیر بلانشار مخترع فرانسوی بالون (1187)، میخائیل باختین^[9] ادیب و نظریه‌پرداز روس (1353)، استانلی کوبریک^[10] کارگردان آمریکایی (1376).

محسن رملی

Bundesarchiv Bild 146-1969-054-16, Reinhard Heydrich.jpg راینهارد هایدریش

slender, middle-aged man, clean-shaven with full head of hair, seen in profile موریس راول

هفدهم اسفند

$G:\pix\projects\west\جنبش تنباکو.jpg$

روز هفدهم اسفند با کشمکش‌های ایران و انگلیس تقارنی جالب‌توجه داشته است. در سال ۱۲۶۷ ناصرالدین‌شاه امتیاز تنباکوی ایران را به تالبوت واگذار کرد. در این هنگام تولید تنباکوی ایرانی سالانه چهارمیلیون کیلو بود و از مصرف کشور (۴/۵ میلیون کیلو) کمتر بود و به این ترتیب سود خالص سالانه‌ای بالغ بر نیم‌میلیون پوند نصیب تالبوت می‌کرد.

روز سه‌شنبه هفدهم اسفند سال ۱۲۹۳ انگلیسی‌ها که صد نفر نیرو در اروندرود پیاده کرده و لسترمن کنسول آلمان در بوشهر را با یک آلمانی دیگر دستگیر کرده بودند، در نزدیکی بهبهان کوشیدند واسموس آلمانی را هم دستگیر کنند. اما ناکام ماندند و در مقابل مترجمش و پزشکی آلمانی دستگیر شدند. این حرکت انگلیسی‌ها به‌معنای مداخله در امور داخلی کشور و نقض بی‌طرفی ایران در جنگ جهانی اول بود. از این رو وزارت خارجه‌ی ایران اعتراض کرد و مردم جنوب به نفع آلمان‌ها تظاهراتی کردند که به‌سرعت به جنگی تمام‌عیار برای بیرون‌راندن بیگانگان تبدیل شد و رهبری‌اش بر عهده‌ی زائر خضرخان و رئیس علی دلواری و غضنفرالسلطنه برازجانی قرار گرفت. یک سال بعد در 1294 سپاهیان انگلیسی که در کوت واقع در میان‌رودان در محاصره افتاده بودند کوشیدند در جریان نبرد دُجَیله محاصره را بشکنند اما شکست خوردند. در 1298 پادشاهی عربی سوریه تشکیل شد که چون پیش از آن هیچ دولتی با هویت عربی‌اش تعریف نمی‌شد، اولین دولت عرب تاریخ بود. در سال 1341 هم حزب بعث در سوریه قدرت گرفت. در 1363 بمبی که برای کشتن سید محمدحسین فضل‌الله در بیروت کار گذاشته شده بود ۴۵ تن را کشت و ۱۷۵ نفر را زخمی کرد؛ اما به خود او آسیبی نرساند.

Antoine-Jean Gros - Bonaparte visitant les pestiférés de Jaffa.jpg فرانسویان در مصر

اعلام فیصل اول به پادشاهی سوریه

در هفدهم اسفند سال ۱۶۱ میلادی امپراتور روم آنتونیوس پیوس^[11] درگذشت و جای خود را به مارکوس اورلیوس^[12] آخرین امپراتور مقتدر روم داد. در سال ۲۳۸ میلادی رومیان مقیم کارتاژ در شمال آفریقا گوردیان اول^[13] را به امپراتوری برگزیدند و مدعی تازه‌ای به جنگ داخلی میان مدعیان سلطنت افزودند.

Gordian I Musei Capitolini MC475.jpg گوردیان اول

Marcus Aurelius bust Istanbul Archaeological Museum - inv. 5129 T.jpg آنتونیوس پیوس

The landing of British troops at Aboukir, 8 March 1801.jpg نبرد ابوقیر

Afbeeldingsresultaat voor Battle of Dujaila سپاه انگلیس در کوت

در هفدهم اسفند سال ۱۱۷۹ پنج‌هزار تن از نیروهای انگلیسی به رهبری رالف آبرکرومبی وقتی که می‌خواستند در منطقه‌ی ابوقیر از کشتی‌هایشان به خاک مصر پیاده شوند، با حمله‌ی سپاه دوهزارنفره‌ی لویی فریان سردار ناپلئون روبرو شدند و بعد از دادن تلفات سنگین ۱۱۰۰ نفره بر فرانسویان غلبه کردند. در این هنگام شمار سربازان فرانسه در مصر به بیست‌ویک هزار نفر می‌رسید و انگلیسی‌ها برای بیرون‌راندن ایشان از مصر ۱۷۵۰۰ سرباز را به کار گرفته بودند. در 1295 راهپیمایی مردم به‌مناسبت روز جهانی زنان در سن‌پترزبورگ ماشه‌ی آغاز انقلاب فوریه‌ی ۱۹۱۷م. روسیه را کشید و در 1299 ادواردو داتو ایرادیِر^[14] نخست‌وزیر اسپانیا هنگام خروج از مجلس در مادرید ترور شد و به قتل رسید.

A child holding a pickaxe with a pipe in his mouth کودک معدن‌کار

ادواردو داتو ایرادیر

Afbeeldingsresultaat voor 1985 Beirut car bombing بمب‌گذاری در بیروت

در چنین روزی به سال ۳۲۱ میلادی کنستانتین اول امپراتور اعلام کرد که روز مهر که به خورشید شکست‌ناپذیر ( Solis Invicti: لقب ایزد ایرانی مهر در قلمرو روم) تعلق دارد، ویژه‌ی استراحت است و این روز که بعدتر به Sunday ترجمه شد در قلمرو روم تعطیل شد. در 655 هجری خورشیدی استفن تامپیه^[15] یزدان‌شناس فرانسوی که اسقف پاریس و رئیس دانشگاه-صومعه‌ی سوربون بود، در رساله‌اش ۲۱۹ قول فلسفی و الاهیاتی را آورد و همه را مردود دانست و کسانی را که در این موارد بحث می‌کنند تکفیر کرد.

در سال 1302 انفجار در معدنی در یوتا در آمریکا به مرگ ۱۷۲ معدن‌کار منتهی شد. در 1320 نبرد گوادالاخارا^[16] در جریان جنگ‌های داخلی اسپانیا آغاز شد که در آن یک سپاه پانزده‌هزارنفری جمهوری‌خواهان بعد از دو هفته درگیری بر نیروهای متحد ایتالیایی و سپاهیان مراکشی با سلطنت‌طلبان که سه‌برابرشان جمعیت داشتند غلبه کردند. در همین روز (1320) هم ارتش ژاپن رانگون را گرفت و انگلیسی‌ها را از برمه بیرون کرد. در سال 1335 کانال سوئز دوباره گشوده شد و بحران بین‌المللی در این زمینه از بین رفت. در 1361 ریگان هنگام سخنرانی برای گروهی از روحانیون و کشیشان دولت شوروی را امپراتوری شر نامید.

Raymonde de LaRoche Head.jpg ریموند دو لاروش

Bundesarchiv Bild 183-2006-1204-500, Spanien, Schlacht um Guadalajara.jpg نبرد گوادالاخارا

بورس سهام نیویورک در ۱۲۸۷

در هفدهم اسفند 996 یوهان کپلر^[17] سومین قانون چرخش اجرام آسمانی را وضع کرد. در 1153 مقاله‌ای با امضای گمنام که احتمالاً نویسنده‌اش توماس پین^[18] بوده، با عنوان «بردگی آفریقایی‌ها در آمریکا» منتشر شد و برای نخستین بار خواست الغای بردگی را مطرح کرد. در 1195 بازار تبادل سهام در نیویورک آغاز به کار کرد و در 1288 هم ریموند دو لاروش^[19] فرانسوی اولین زنی بود که گواهی‌نامه‌ی خلبانی دریافت کرد. در چنین روزی به سال 1349 جو فریزر^[20] و محمدعلی کلی در مسابقه‌ی مشت‌زنی پرسروصدایی با هم روبرو شدند و فریزر پس از پانزده دور مبارزه با رأی مردد داوران برنده اعلام شد. در 1352 فرودگاه شارل دوگل در فرانسه گشایش یافت. در 1357 شرکت فیلیپس از لوح فشرده (CD) رونمایی کرد و در 1392 هم هواپیمای خط هوایی مالزی که از کوالامپور به مقصد پکن سفر می‌کرد در راه ناپدید شد. قطعاتی از این هواپیما بعدها در اقیانوس یافت شد؛ اما سرنوشت هواپیما و مسافران و این که لاشه‌ی هواپیما چه شده همچنان معمایی حل‌ناشدنی باقی مانده است.

زادگان نامدار هفدهم اسفند عبارت‌اند از: پوبلیوس سپتیموس گتا^[21] امپراتور روم (۱۸۹ میلادی)، جان هرشل^[22] ریاضی‌دان و طبیعی‌دان انگلیسی (1170 هجری خورشیدی) و پیِت موندریان^[23] نقاش هلندی (1250).

Carlo Crivelli 007.jpg آکویناس

مسابقه‌ی کلی و فریزر

از میان رفتگان این روز هم مي‌توان از این افراد یاد کرد: توماس آکویناس^[24] فیلسوف و یزدان‌شناس ایتالیایی (652)، فردیناند فون زپلین^[25] مخترع کشتی هوایی زپلین (1295)، ویلیام هوارد تافت^[26] رئیس‌جمهور آمریکا (1308).

هجدهم اسفند

روز هجدهم اسفند سال ۳۸۹ هجری خورشیدی فردوسی سرایش شاهنامه را به پایان برد. در همین روز به‌سال ۱۱۰۱ سپاهیان ۴۲هزارنفری صفوی در نبرد گلناباد از نیروهای محمود افغان که به قدر نیمشان سرباز داشتند شکست خوردند. چهارده سال بعد در 1114 نادرخان افشار تاج‌گذاری کرد و شاهنشاه ایران شد.

در همین روز به‌سال ۱۲۵۶ (۱ ربیع‌الاول ۱۲۹۵ ق.) ناصرالدین‌شاه در سن‌پترزبورگ نمایش نظامی قزاق‌ها را تماشا کرد و به حسین‌خان سپهسالار فرمان داد تا نیروی قزاق در ایران هم تأسیس شود. در سال ۱۳۰۰ عده ای از مدیران جراید توقیف شدند و از انتشار روزنامه‌هایشان جلوگیری به عمل آمد. فرخی یزدی مدیر روزنامه‌ی طوفان که پرسروصداترینشان بود در سفارت روس تحصن کرد و عده‌ای دیگر از مدیران مطبوعات در حرم شاه عبدالعظیم بست نشستند.

درست بیست سال بعد در ۱۳۲۰ علی سهیلی به صدارت انتخاب شد. یک سال پس از آن در ۱۳۲۱ سید ضیاء‌الدین طباطبایی نماینده‌ی یزد که با مخالفت اهل مجلس درباره‌ی اعتبارنامه‌اش رویارو بود، به مجلس رفت و در پاسخ به دکتر مصدق که رهبر مخالفانش بود توضیحات مفصلی داد، وقایع منتهی به کودتا با رضاخان را تشریح کرد و از انجام آن دفاع کرد. بعد رأی مخفی گرفته شد که نمایندگان به نفع وی رأی دادند. پس از تصویب اعتبارنامه‌ی سید ضیاء‌الدین دکتر مصدق به او تبریک گفت و صورت یکدیگر را بوسیدند. Afbeeldingsresultaat voor 1977 Hanafi Siege حماس عبدالخالص

در همین روز به‌سال 1334 پس از سخنرانی خروشچف در نقد استالین مردم گرجستان بر ضد استیلای کمونیست‌ها تظاهرات کردند؛ اما به‌شدت سرکوب شدند؛ به‌شکلی که ۲۲ تن از شهروندان کشته و ۴۷ تن زخمی و دویست تن بازداشت شدند. در ۱۳۳۸ فرمان انتخابات مجلس سنا صادر شد. در سال 1355 دوازده مرد مسلح حنفی در واشینگتن سه بلوک از خیابانی را تصرف کردند و ۱۴۹ نفر را گروگان گرفتند و دو تن را به قتل رساندند. خواسته‌ی آن‌ها جلب‌توجه رسانه‌ها به قتل اعضای خانواده‌شان و چند قتل سیاسی دیگر بود. رهبرشان حماس عبدالخالص به‌طور خاص خواهان آن بود که قاتلانی که اعضای خانواده‌اش از جمله چند کودک را به قتل رسانده بودند و همچنین قاتل مالکوم ایکس رهبر مسلمانان سیاه‌پوست آمریکا که همگی شناخته شده بودند، دستگیر شوند. این بحران در نهایت با رایزنی سه نفر که داوطلبانه نزد ایشان رفته و آنان را به تسلیم اندرز داده بودند، خاتمه یافت. این سه تن عبارت بودند از اردشیر زاهدی ایرانی، یعقوب‌خان سحابزاده پاکستانی و اشرف غربال مصری. در 1382 هم پس از سرنگونی صدام حسین قانون اساسی جدید عراق به تصویب رسید.

پانچو ویلا

نادرشاه و پسرانش

روز هجدهم اسفند سال 1160 نودوشش سرخ‌پوست که مسیحی شده و سبک زندگی سپیدپوستان را در پیش گرفته بودند به‌دست سربازان پنسیلوانیا در نادِن‌هوتِن^[27] اوهایو کشتار شدند. در 1293 نبرد نوو شاپل^[28] آغاز شد که نخستین درگیری نظامی پردامنه‌ی انگلستان در جنگ جهانی اول بود. در این درگیری انگلیسی‌ها هفت‌هزار نفر بودند و چهارهزار و پانصد هندی هم در کنار خود داشتند و به این شکل بر ده‌هزار آلمانی غلبه کردند. در 1294 پانچو ویلا^[29] به همراه پانصد انقلابی مکزیکی به شهر کلمبوس در نیومکزیکو حمله برد. در 1322 هواپیماهای شوروی شهر تالین در استونی را بمباران کردند. در جریان این عملیات ۷۵۷ نفر کشته شدند که ۵۸۶ نفرشان مردم غیرنظامی و ۷۵ نفرشان زندانیان جنگی متفقین بودند. ۲۵هزار نفر هم بی‌خانمان شدند. یعنی تمام این تلفات برای کشتن کمتر از صد سرباز آلمانی به مردم این شهر وارد آمد. در 1323 حمله‌ی هوایی شبانه‌ی سنگین آمریکایی‌ها به توکیو تلفات فراوانی به جا گذاشت که با بمباران هیروشیما و ناکازاکی قابل‌قیاس بود. در این حمله که به خاطر کاربرد بمب‌های آتش‌زا حریق بزرگی در شهر ایجاد کرد، بیش از صدهزار تن از مردم توکیو جان باختند.

Sir Francis Ronalds crop.jpg فرانسیس رونالدز

اولین باربی

$G:\pix\projects\west\تظاهرات ضد کمونیستی در گرجستان بعد مرگ استالین.jpg$ تظاهرات مردم گرجستان

در چنین روزی به‌سال 387 در اسناد صومعه‌ی کویدلینبورگ^[30] برای اولین بار به نام لیتوانی اشاره شد. در 878 ناوگان پرتغالی با فرماندهی پدرو آلوارز کابرال^[31] از لیسبون به حرکت در‌آمد تا راهی تازه برای رسیدن به هند بیابد. نتیجه آن شد که کابرال برزیل را پیدا کرد. در 954 دیگو گارسیا دِ پالاسیو^[32] ماجراجوی اسپانیایی خرابه‌های شهرهای مایا را در آمریکای جنوبی کشف کرد.

Firebombing of Tokyo.jpg بمباران توکیو

بمباران استونی

Mohammad Fahim in 2004 cropped.jpg محمد فهیم

در سال 1193 فرانسیس رونالدز^[33] برای اولین بار در مقاله‌ای طرز کار ساعتی را شرح داد که با باتری کار می‌کرد. او بعدها دستگاه تلگرافی که با برق کار می‌کرد را هم اختراع کرد. در 1220 اپرای نابوکو^[34] اثر جوزپه وردی^[35] بر صحنه رفت و شهرت وی را تثبیت کرد. در همین روز (1220) اولین نشانه از کشف طلا در کالیفرنیا به بروز تب طلا و هجوم مردم منتهی شد و در 1288 پانزده‌هزار کارگر معدن ذغال‌سنگ در وستمورلند کاونتی دست به اعتصاب زدند. در سال 1337 اولین عروسک باربی در نمایشگاه بین‌المللی اسباب‌بازی در آمریکا به مخاطبان عرضه شد. در 1338 دکتر بلدینگ هیبارد اسکریبنر^[36] برای نخستین بار دستگاهی در بدن بیماران دچار اختلال کار کلیه کار گذاشت که عمل دیالیز خون را با نظمی طبیعی انجام می‌داد. در 1339 شوروی‌ها فضاپیمای اسپوتنیک ۹ را به آسمان پرواز کردند که عروسکی را حمل می‌کرد و این علامت ورود به مرحله‌ی پرتاب سفینه‌های سرنشین‌دار بود.

Gerelateerde afbeelding بوکوفسکی

Afbeeldingsresultaat voor Bobby Sands سندز

Leopold von Sacher-Masoch, portrait 3.jpg زاخر مازوخ

Afbeeldingsresultaat voor Vyacheslav Molotov مولوتوف

در هجدهم اسفند این افراد درگذشته‌اند: کاردینال مازارن^[37] وزیر بانفوذ فرانسوی (1039)، هکتور برلیوز^[38] آهنگ‌ساز فرانسوی (1247)، میرزا فتحعلی آخوندزاده (۱۲۵۶)، چارلز بوکوفسکی شاعر و ادیب آمریکایی (1372)، لئوپولد فون زاخر-مازوخ^[39] نویسنده‌ی آلمانی که برچسب مازوخیسم از نامش گرفته شده (1273)، محمد زیدان بنیان‌گذار جبهه‌ی آزادی‌بخش فلسطین (1382)، اصلان مسعودزاده (آسلان ماسخودوف) رئیس‌جمهور ایسخریا در چچن (1383)، سیمین دانشور ادیب و نویسنده (1390) و محمد فهیم سردار افغان و معاون رئیس‌جمهور (1392).

زادگان این روز هم عبارت‌اند از: فردیناند اول امپراتور مقدس روم (881) ویاچسلاو مولوتوف وزیر امور خارجه‌ی دولت شوروی (1268) و بابی سندز (1332).

Simin Daneshvar.jpg سیمین دانشور

هکتور برلیوز

Aslan Maskhadov.jpg اصلان ماسخودوف

مازارن

Hans Bocksberger der Aeltere 001.jpg فردیناند اول

Nikephoros Phokas ↑
Battle of Craonne ↑
Battle of the Alamo ↑
Battle of Tweebosch ↑
Henry Oldenburg ↑
Dmitri Mendeleev ↑
Maurice Ravel ↑
Reinhard Heydrich ↑
Mikhail Bakhtin ↑
Stanley Kubrick ↑
Antoninus Pius ↑
Marcus Aurelius ↑
Gordian I ↑
Eduardo Dato e Iradier ↑
Stéphane Tempier ↑
Battle of Guadalajara ↑
Johannes Kepler ↑
Thomas Paine ↑
Raymonde de Laroche ↑
Joe Frazier ↑
Publius Septimius Geta ↑
John Herschel ↑
Piet Mondrian ↑
Thomas Aquinas ↑
Ferdinand von Zeppelin ↑
William Howard Taft ↑
Gnadenhutten ↑
Battle of Neuve Chapelle ↑
Pancho Villa ↑
Quedlinburg ↑
Pedro Álvares Cabral ↑
Diego García de Palacio ↑
Francis Ronalds ↑
Nabucco ↑
Giuseppe Verdi ↑
Belding Hibbard Scribner ↑
Cardinal Mazarin ↑
Hector Berlioz ↑
Leopold von Sacher-Masoch ↑

ادامه مطلب: ماه اسفند: نوزدهم تا بیست‌ویکم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب