ماه دی: بیست‌وهشتم تا سی‌ام

ماه دی: بیست‌وهشتم تا سی‌ام

بیست و هشتم دی

Karantina Massacre.jpg

در چنین روزی به سال ۱۲۹۰ به دنبال اخراج شوستر از ايران ژاندارمري خزانه منحل گرديد و افراد آن ضميمه ژاندارمري دولتي شدند. سی‌ویک سال بعد در سال ۱۳۲۱ یک هیئت نظامی مرکب از سرتیپ ابراهیم ارفع، سرهنگ شرف‌الدین قهرمانی، سرهنگ غلامحسین شیبانی و سرگرد افخمی بنا به دعوت سفارت انگلیس برای بازدید جبهه‌های مصر وآفریقای شمالی همراه با عده‌ای از افسران انگلیسی از فرودگاه قلعه‌مرغی پرواز کردند و به خاطر هوای توفانی و نقص فنی هواپیما در شمال خرقان سقوط کرد و کلیه‌ی سرنشینانش جان باختند و اجساد هیئت نظامی ایران را با تشریفات نظامی در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپردند. در سال 1354 هم شبه‌نظامیان مسیحی لبنان بیش از هزار تن را در محله‌ی مسلمان‌نشین قرنطینه واقع در شرق بیروت کشتار کردند (تصویر بالا).

در چنین روزی به سال ۵۳۲ میلادی شورش نیکا در کنستانتینوپل با کشتار نیمی از مردم شهر به دست بلیزاریوس^[1] و سربازان امپراتور یوستی‌نیان^[2] به پایان رسید. در سال 1079 هجری خورشیدی فردریک اول به پادشاهی پروس رسید و در کونیگسبرگ^[3] تاج‌گذاری کرد. در 1249 ویلهلم اول در تالار آیینه‌ی کاخ ورسای به مقام امپراتوری آلمان رسید (‌تصویر بالا)، در سال 1251 در نبرد سنگربندی پنجاه‌وسه سرخپوستان مودوک^[4] بر بیش از چهارصد مهاجم ارتش آمریکا غلبه کردند.

Battle of Abu Klea, William Barnes Wollen.jpg نبرد ابوطلیح

Frederick I of Prussia (cropped).jpg فردریک اول

در سال 1263 ارتش بریتانیا در نبرد ابوطُلَیح بر سپاهیان درویش مهدی سودانی که بسیار پرشمارتر بود پیروز شد، به سال 1293 در جریان جنگ جهانی اول زیپلن‌های آلمانی^[5] مناطق کینگز لین^[6] و گریت یارموث^[7] را بمباران کردند و بیست نفر را کشتند. این اولین حمله‌ی هوایی تاریخ به مناطق غیرنظامی بود. و در 1321 اولین شورش یهودیان در گتوی ورشو آغاز شد و در 1323 هم ارتش سرخ کراکو^[8] را فتح کرد و آلمانی‌ها را از آنجا راند.

در بیست‌وهفتم دی ماه سال 755 پاپ گریگوری یازدهم بار دیگر جایگاه پاپ را از آوینیون به رم بازگرداند. در 1166 اولین کشتی حامل تبعیدیان انگلیسی به استرالیا با ۷۳۶ محکوم به استرالیا وارد شد. در سال ۱۲۴4 کالج وسلی^[9] در ملبورن تأسیس شد (تصویر بالا، چپ) و در 1262 دکتر ویلیام پرایس تصمیم گرفت جسد فرزندش عیسی مسیح پرایس^[10] را که در نوزادی درگذشته بود بسوزاند. کوشش او در این زمینه به شکل‌گیری قوانینی برای مرده‌سوزان در انگلستان منتهی شد.

در سال 1274 از اولین دستگاه تولید اشعه‌ی ایکس رونمایی شد، در 1293 ژرژ کلود^[11] اختراع لامپ نئون را ثبت کرد. در سال 1318 «تو ای جاسوس نازی!^[12]» اولین فیلم هالیوود بود که در آن هیتلر ریشخند می‌شد. هنرپیشه‌های اصلی این فیلم کمدین‌های گروه سه کله پوک بودند. و در 1359 فیل اسمیت^[13] و فیل مِیفیلد^[14] (تصویر بالا، راست) با چتر از فراز آسمان‌خراشی در هوستون پایین پریدند و جریان ورزش خطرناک BASE را آغاز کردند که عبارت است از پرش با چتر از ساختمان‌های بلند، پرتگاه‌های کوهستانی، پل‌ها و تیرک‌ها و آنتن‌ها.

$G:\pix\projects\west\788px-William_Orpen_–_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors,_Versailles_1919,_Ausschnitt.jpg$ کنفرانس ورسای

ضیاءالرحمن رئیس‌جمهور بنگلادش در 1314 زاده شد و دو تن از نامداران معاصر ایران در این روز جان سپرده‌اند. روز شنبه بیست‌وهشتم دی‌ماه سال ۱۲۶۴ فیروز میرزا نصرت‌الدوله درگذشت و در سال ۱۳۹۱ محمود عنایت نویسنده و مترجم فوت کرد. در میان انیرانیان لویی کلود دو سن مارتین^[15] عارف فرانسوی (1121)، آگوست نئاندر^[16] شاعر آلمانی که انسان نئاندرتال به اسم او نامگذاری شده (1167) و ‌ژیل دلوز^[17]، فیلسوف فرانسوی (1303) در این روز زاده شده‌اند و در سال 274 هم خُمرویه بن احمد بن طولون حاکم طولونی کشته شد.

Louis-Claude de Saint-Martin.jpg سن مارتین

Naztyspy lobby.jpeg پوستر نمایش «تو، ای جاسوس نازی!»

Gold dinar of Khumarawayh ibn Ahmad.jpg سکه‌ی خمرویه بن احمد بن طولون

Papa Gregorius Undecimus.jpg گریگوری یازدهم

ژرژ کلود و لامپ نئونش

August Neander.jpg آگوست نئاندر

بیست و نهم دی

روز بیست‌ونهم دی سال ۲۸ هجری خورشیدی سپاه صدهزارنفره‌ی چینی که امپراتور دودمان تانگ با سپهسالاری پهلوانی ایرانی به نام «آشنا شاعر» به نبرد قَراشهر فرستاده بود، پس از چهل روز محاصره شاه قراشهر را که فره‌دیو (خوَرنَه‌دِوَه= سووارنادیوا) نام داشت به تسلیم وا داشت. قراشهر مرکز دولتی به نام کوچه (کوچا در منابع چینی) در حاشیه‌ی بیابان تاریم بود که مردمش فرهنگی ایرانی و نژادی ترک و دینی اغلب بودایی داشتند و بخشی از راه ابریشم را در دست داشتند.

Afbeeldingsresultaat voor ‫آتش سوزی خیابان جمهوری زنان کارگر‬‎ آتش‌سوزی خیابان جمهوری

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1285-1300\ممدلی533px-Amdali-shah-ghazagh.jpg$ روز بیست‌ونهم دی سال ۱۲۸۵ محمدعلی‌شاه (تصویر بالا) تاج‌گذاری کرد و از همان ابتدا با دعوت‌نکردن نمایندگان مجلس به مراسم تاج‌گذاری‌اش بنای مخالفت با مشروطه را گذاشت. در همین روز به سال ۱۳۱۷ ابوالحسن پیرنیا (معاضدالسلطنه) به استانداری فارس و جواد عامری به معاونت امور خارجه منصوب شد. در سال‌های اخیر هم در روز یکشنبه بیست‌ونهم دی سال ۱۳۹۲ در جریان یک آتش‌سوزی در ساختمانی تجاری در خیابان جمهوری تهران، دو زن کارگر در حضور آتش‌نشان‌ها وقتی می‌کوشیدند از پنجره‌ها بگریزند از ساختمان فرو افتادند و مردند.

Emperor Taizong's campaign against Xiyu states.svg مسیر لشکرکشی تای‌زونگ به قراشهر

این روز در سال‌های اخیر در سرزمین‌های پیرامونی دل ایرانشهر هم پرحادثه بوده است. در سال 1359 آمریکا و ایران به توافقی دست یافتند و قرار شد ۵۲ گروگان آمریکایی پس از ۱۴ ماه آزاد شوند. درست ده سال بعد در 1369 عراق در واکنش به حمله‌ی آمریکایی‌ها دومین موشک اسکاد خود را به اسرائیل شلیک کرد تا دایره‌ی جنگ را به کشمکش اعراب و اسرائیل گسترش دهد. اما اسرائیلی‌ها واکنشی نشان ندادند. در سال 1385 هم هرانت دینک روزنامه‌نگار ارمنی‌تبار اهل ترکیه زمان کوتاهی پس از آن که در یک فیلم مستند سخن گفت و اسنادی درباره‌ی نسل‌کشی ارمنیان ارائه کرد جلوی دفتر روزنامه‌اش به‌دست یک نوجوان هفده‌ساله‌ی پان‌ترک به‌اسم اوگون ساماست^[18] به قتل رسید. قاتل دستگیر شد ولی اسنادی منتشر شد که نشان می‌داد پلیس و ژاندارمری با او همکاری کرده است. در مراسم تدفین او دویست‌هزار نفر حضور یافتند و در هواداری از ارمنی‌ها و ابراز نفرت از قوم‌گرایان شعار سر دادند (تصویر زیر).

در چنین روزی به‌سال 797 هانری پنجم شاه انگلستان روئن^[19] را هم گرفت و به این ترتیب فتح نرماندی را به پایان رساند، در 1156 جیمز کوک^[20] اولین اروپایی بود که به هاوایی رسید و آنجا را جزایر ساندویچ نامید، در 1217 کمپانی هند شرقی انگلستان عدن را اشغال کرد و در 1298 سنای آمریکا رأی داد که آمریکا به اتحادیه‌ی ملل نپیوندد. در چنین روزی به سال 1314 ادوارد هشتم شاه انگلستان شد و تاج‌گذاری کرد. او شخصیت نافذ و تأثیرگذاری داشت و کمتر از یک سال پس از آن که به پادشاهی بزرگ‌ترین دولت کره‌ی زمین رسید، به خاطر این‌که موقعیتش مانع می‌شد با زن دلخواهش ازدواج کند، از سلطنت کناره‌گیری کرد و با زنی آمریکایی به نام والیس سیمپسون وصلت کرد. او از علاقمندان به هیتلر بود و در زمان جنگ جهانی دوم به سود نازی‌ها سخنرانی می‌کرد و اگر کناره‌گیری نکرده بود سیر تاریخ جهان متفاوت رقم می‌خورد. در 1320 هم نیروهای ژاپنی‌ در برمه نیرو پیاده کردند و کار اشغال این منطقه را آغاز کردند.

HRH The Prince of Wales No 4 (HS85-10-36416).jpg

ادوارد هشتم: تاج‌گذاری، دوران خدمت سربازی در جنگ جهانی اول، سفر به آلمان و دیدار با هیتلر

در این روز چندین رخداد فرهنگی و فنی مهم هم رخ داده است. در سال 1207 بخش نخست از تراژدی فائوست اثر گوته به نمایش درآمد، در 1231 جوزپه وردی^[21] اپرای Il trovatore را در رم اجرا کرد و در 1261 اولین سیستم روشنایی برقی که با نیرویش را با سیم منتقل می‌کرد توسط ادیسون در نیوجرسی آغاز به کار کرد.

در سال 1356 آلمان آخرین خودروی فولکس واگن خود را تولید کرد، هرچند این کارخانه در آمریکای لاتین تا سال ۱۳۸۲ فعال بود. در 1381 از اولین رایانه‌ی شخصی اپل که نمایشگر گرافیکی و ماوس داشت رونمایی شد و در 1364 اولین ویروس رایانه‌ای بر دستگاه‌های آی‌بی‌ام نمایان شد. این ویروس برنامه‌ای بود به نام (c) Brain که برادران فاروق علوی در پاکستان برای محافظت نرم‌افزارشان در برابر کپی‌کردن نوشته بودند که از کنترلشان خارج شد و خود را روی رایانه‌ها تکثیر کرد. در 1390 هم اف‌بی‌آی تارنمایMegaupload را که در هنگ‌کنگ برپا شده بود و اشتراک آزاد فایل‌ها را ممکن می‌کرد توقیف کرد و به تعطیلی کشاند.

نخستین چاپ از فائوست

بیست‌ونهم دی‌ماه روز تولد مونتسکیو، فیلسوف فرانسوی (1067)، جیمز وات^[22] مهندس اسکاتلندی (1114)، روبرت ای لی^[23] سردار جنگ‌های داخلی آمریکا (1185)، ادگار آلن پو^[24] (1187)، ورنر زومبارت^[25] اقتصاددان و جامعه‌شناس آلمانی (1241)، گاستون گالیمار^[26] مؤسس انتشارات گالیمار (1259)، غلام اسحاق‌خان رئیس‌جمهور پاکستان (1293) و فدریکو فلینی^[27] کارگردان ایتالیایی (1298).

یوحنای کاپادوکیایی سراسقف کنستانتینوپل (۵۲۰ میلادی)، امام ابوعبدالله محمد بن ادریس شافعی فقیه نامدار سنی و بنیانگذار یکی از چهار مذهب اهل سنت (198) که در شهر فُسطاط مصر درگذشته و علت مرگش احتمالاً زخمی بوده که از هواداران متعصب مذهب مالکی برداشت، الحاکم بامرالله خلیفه‌ی فاطمی مصر (680)، جرج پنجم شاه انگلستان (1314)، لاورنس کوهلبرگ^[28] روان‌شناس آمریکایی (1365) و روحیه‌خانم همسر شوقی افندی (بهاءالله) که در اصل زنی آمریکایی به نام مری ماکسول^[29] بود (1378) در این روز درگذشته‌اند.

Edgar Allan Poe daguerreotype crop.png پو

Werner sombart.jpg زومبارت

روحیه خانم

فلین

Montesquieu 1.png مونتسکیو

Pale-eyed grey-bearded man of slim build wearing a dress uniform and medals جرج پنجم

Watt James von Breda.jpg وات

Robert Edward Lee.jpg لی

سی‌ام دی

Afbeeldingsresultaat voor ‫کابینه مهدیقلی هدایت‬‎ کابینه‌ی اول مهدی‌قلی هدایت

روز سی‌ام دی سال ۱۲۵۹ (۱۹ صفر ۱۲۹۸ ق.) در روزنامه‌ی اختر نوشتاری از ميرزا رضاخان دانش (پرنس ارفع) در تبلیغ تغییر خط و الفبا به چاپ رسید که شيخ‌الاسلام قفقاز هم آن را تأييد کرده بود. دوازده سال بعد در شب پنجشنبه سی‌ام دی سال ۱۲۷۱ (شب ۱ رجب ۱۳۱۰ ق.) نشستی با حضور میرزا آقاخان کرمانی، سید جمال‌الدین اسدآبادی، میرزا ابوالحسن قاجار و سید برهان‌الدین بلخی برگزار شد که در آن جزوه‌ی حاج محمدکریم‌خان کرمانی رهبر شیخیه را خواندند و نقد کردند.

در چنین روزی به سال ۱۳۰۰ اولین قانون اساسی مشروطه‌ی ترکیه با تأکید بر حاکمیت ملی تصویب شد، در ۱۳۰۹ حاج مهدی‌قلی هدایت رئیس‌الوزرای رضاشاه هیئت وزیران را به این شرح به مجلس معرفی کرد: محمدعلی فروغی وزیر امور خارجه، علی‌اکبر داور وزیر عدلیه، سید حسن تقی‌زاده وزیر مالیه، اعتمادالدوله قره‌گوزلو وزیر معارف، سردار اسعد بختیاری وزیر جنگ، قاسم صوراسرافیل وزیر پست و تلگراف، علی منصور وزیر داخله، عنایت‌الله سمیعی کفیل وزارت اقتصاد ملی، سید باقر کاظمی وزارت طرق و شوارع. در ۱۳۱۸ هم با نمایان‌شدن نخستین بارقه‌های جنگ جهانی دوم به دستور رضاشاه ارتش به‌سرعت به احداث رشته استحکاماتی خود در مرزهای شمالی دست زد و تجهیزات و نفرات آنجا را تکمیل نمود.

این روز در سال‌های اخیر با رخدادهایی در سرزمین‌های پیرامونی ایران‌زمین و ارتباطش با کشورهای دیگر مصادف بوده است. در سال 1350 پاکستان چند روز پس از شکست از هند و جدا شدن بنگلادش از قلمروش برنامه‌ی خود برای ساخت بمب اتمی را آغاز کرد، در 1359 بیست دقیقه پس از آن که رونالد ریگان ریاست‌جمهوری آمریکا را بر عهده گرفت، انقلابیون ایران گروگان‌های آمریکایی را آزاد کردند! در سال 1368 هم با اغتشاش در رهبری اتحاد جماهیر شوروی مردم باکو در اعتراض به سیطره‌ی کمونیست‌ها به خیابان‌ها ریختند و ارتش سرخ شوروی در قلمرو آران فرو پاشید.

بازگشت گروگان‌های آمریکایی

در سی‌ام دی سال 945 سپاهیان پرتغالی به رهبری استاسیو دِسا^[30] پیروزی قاطعی بر سربازان فرانسوی به دست آوردند و ایشان را از ریودو ژانیرو بیرون راندند، در 1027 چارلز اول شاه انگلستان به جرم خیانت به کشور محاکمه شد و در 1163 سربازان سیامی (تایلندی) که از اغتشاش ویتنام بهره جسته و به این سرزمین حمله برده بودند در نزدیکی رود مِکونگ در نبرد راچ گام خوای^[31] با شبیخون ویتنامی‌ها کشتار شدند. هریک از دو سپاه حدود سی هزار نفر نیرو داشتند و سیامی‌ها در این میان کاملاً از میان رفتند. در سی‌ام آذر سال 1171 لویی شانزدهم با فرمان کنوانسیون با گیوتین اعدام شد.

محاکمه‌ی چارلز اول

محل برگزاری کنفرانس وانسی

در سال 1217 شیلی در نبرد یونگای بر سپاهیان متحد پرو و بولیوی پیروز شد و نیمی از سپاه شش‌هزار نفره‌ی مهاجمان را کشتار کرد، در 1219 انگلیسی‌ها هنگ‌کنگ را اشغال کردند و در 1255 در آخرین روز از نشست قسطنتنیه قدرت‌های منطقه‌ای درباره‌ی اصلاحات سیاسی در بالکان به توافق رسیدند. در 1265 هم سنای آمریکا به نیروی دریایی این کشور دستور داد در پرل هاربور پایگاه نظامی تأسیس کند.

اعدام لویی شانزدهم

این روز در تاریخ جنبش نازیسم آلمانی پرتکاپوتر بوده است. در سال 1319 یک افسر آلمانی در بخارست به قتل رسید و در نتیجه غوغایی به پا شد و گارد آهن که از نیروهای هوادار نازی در رومانی تشکیل شده بود، به یهودیانی که با ارتش رومانی حمایت می‌شدند حمله بردند، اما به‌شدت سرکوب شدند. در این درگیری‌ها ۱۲۵ یهودی و سی سرباز از یک سو و نزدیک به هشتصد تن از اعضای گارد آهن کشته شدند و نُه‌هزار نفر اعضای بازمانده از این گروه به آلمان گریختند. در 1320 در کنفرانس وانسی^[32] که در حومه‌ی برلین برگزار شد نازی‌ها برای نخستین بار درباره‌ی کشتار یهودیان رایزنی کردند. این نسل‌کشی مشهور عملاً به دو سال آخر جنگ جهانی دوم محدود بود و احتمالاً درباره‌ی تلفاتش در تاریخ‌های نوشته شده توسط متفقین اغراقی راه یافته است.

Templul evreilor spanioli din Bucureşti.jpg

ویرانی شهرهای پروس شرقی و موج مهاجران آلمانی به سوی باختر

در سال 1323 دولت رایش ۸/۱ میلیون نفر از مردم غیرنظامی مقیم پروس شرقی را در عملیاتی گسترده به مناطق غربی آلمان منتقل کرد. این برنامه‌ی دشوار که اجرایش دو ماه به درازا کشید در این روز آغاز شد. دلیلش هم آن بود که خبر می‌رسید روس‌ها پس از اشغال شهرهای آلمانی به طور سیستماتیک به همه‌ی زنان تجاوز می‌کنند و مردان را شکنجه کرده و می‌کشند. رفتار ارتش سرخ با جمعیت غیرنظامی آلمان در جنگ جهانی دوم یکی از شرم‌آورترین برگ‌های تاریخ این جنگ است. در جریان این انتقال جمعیتی هم روس‌ها به بمباران ستون‌های جمعیت فراری می‌پرداختند و بین ۲۵ تا ۳۰ هزار تن از پناهندگان در این میان کشته شدند. . در 1338 هم به دنبال فروریختن معدن کولبروک^[33] در آفریقای جنوبی ۴۳۵ معدنکار زنده‌به‌گور شدند.

Saint Fabian1.jpg پاپ فابیان

آلپ‌ارسلان در نبرد ملازگرد

در سی‌ام دی‌ماه چند رخداد مذهبی، فنی و فرهنگی هم واقع شده است. در سال ۲۵۰ میلادی امپراتور روم داکیان مسیحیان را تحت‌تعقیب قرار داد و پاپ فابیان را به قتل رساند. در سال 913 به دنبال «قضیه‌ی پلاکاردها»، پروتستان‌های فرانسوی تحت‌تعقیب قرار گرفتند و برخی از رهبرانشان در برابر کلیسای نتردام بر تیرک بسته و زنده‌زنده سوزانده شدند. این قضیه زمانی آغاز شد که در چهار شهر بزرگ فرانسه شبنامه‌هایی که در آن به کاتولیک‌ها حمله شده و درباره‌شان افشاگری شده بود، انتشار یافت. یکی از این شبنامه‌ها به پشت در خوابگاه فرانسیس اول، شاه فرانسه، انداخته شده بود و این باعث شد او از رخنه‌ی پروتستان‌ها در دربارش بترسد و سیاست پیشینش درباره‌ی پروتستان‌ها را که آتشی‌جویانه و حمایتگرانه بود تغییر دهد. در 1307 اولین فیلم گویا به اسم «در آریزونای قدیم» به نمایش در آمد (تصویر زیر)، در 1338 سفینه‌ی لیتل جو ۱ بی در حالی که یک میمون رزوس سرنشینش بود از ویرجینیا به فضا پرتاب شد، و در 1369 دولت سودان در گرماگرم دومین جنگ داخلی‌اش اعلام کرد که قوانین جاری در این کشور شریعت اسلامی هستند و با این کار دشمنی میان مردم مسلمان شمالی و مسیحیان جنوبی را تشدید کرد.

In Old Arizona poster.jpg

سی‌ام دی‌ماه زادروز این نامداران در قلمرو ایران‌زمین است: آلپ‌ارسلان شاه سلجوقی (407)، جمیل‌الدین عالی شاعر و ادیب پاکستانی (1303) و فرهاد مهراد خواننده (1322). احمد مختار پاشا سردار و صدراعظم عثمانی (1297)، آیت‌الله خوانساری (۱۳۶۳) هم در این روز فوت کرده است.

Gōgen Yamaguchi photo.jpg یاماگوچی

Mehrdad, Farhad.jpg فرهاد

Karl Reichenbach.jpg رایشنباخ

Ghulam Ishaq Khan.jpeg جمیل‌الدین عالی

زادگان مشهور دیگر این روز عبارت‌اند از: گوردیان سوم^[34] امپراتور روم (۲۲۵ میلادی)، یوزف هوفمان^[35] آهنگساز لهستانی (1254 هجری خورشیدی)، ارسطو اوناسیس^[36] (1284)، گوگِن یاماگوچی^[37] استاد هنرهای رزمی ژاپنی و بنیان‌گذار سبک گوجوریو (1287) و دیوید لینچ^[38] کارگردان آمریکایی (1324). پیر ژوزف پرودون^[39] فیلسوف فرانسوی (1243)، کارل رایشنباخ^[40] شیمی‌دان و فیلسوف آلمانی (1247)، جان راسکین^[41] نقاش و منتقد هنری انگلیسی (1278) و در ولادیمیر لنین^[42] (۱۳۰۳) هم در این روز درگذشته‌اند.

یوزف هوفمان

$G:\pix\projects\west\جان راسکین.jpg$ جان راسکین

لنین

Belisarius ↑
Justinian I ↑
Königsberg ↑
Modoc ↑
German Zeppelin ↑
Kings Lynn ↑
Great Yarmouth ↑
Kraków ↑
Wesley College ↑
Jesus Christ Price ↑
Georges Claude ↑
You Nazty Spy! ↑
Phil Smith ↑
Phil Mayfield ↑
Louis Claude de Saint-Martin ↑
August Neander ↑
Gilles Deleuze ↑
Ogün Samast ↑
Rouen ↑
James Cook ↑
Giuseppe Verdi ↑
James Watt ↑
Robert E. Lee ↑
Edgar Allan Poe ↑
Werner Sombart ↑
Gaston Gallimard ↑
Federico Fellini ↑
Lawrence Kohlberg ↑
Mary Maxwell ↑
Estácio de Sá ↑
Battle of Rạch Gầm-Xoài Mút ↑
Wannsee Conference ↑
Coalbrook ↑
Gordian III ↑
Josef Hofmann ↑
Aristotle Onassis ↑
Gōgen Yamaguchi ↑
David Lynch ↑
Pierre-Joseph Proudhon ↑
Carl Reichenbach ↑
John Ruskin ↑
Vladimir Lenin ↑

ادامه مطلب: ماه بهمن: اول تا سوم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب