ماه دی: اول تا سوم

ماه دی: اول تا سوم

یکم دی

نخستین رخداد تاریخی ثبت‌شده‌ی این روز به سال ۵۲۲ پیش از میلاد و ایران‌زمین مربوط می‌شود و این زمانی بود که شورش فرورتیش در ماد آغاز شد و اقتدار داریوش بزرگ را که تازه تاج‌گذاری کرده بود به چالش طلبید. یازده قرن بعد در سال ۶۰۹ میلادی پیامبر اسلام اولین وحی خود را در غار حرا دریافت کرد.

در ۲۳۵ هجری خورشیدی در زمین‌لرزه‌ای که ششمین زلزله‌ی مرگبار ثبت‌شده در تاریخ دانسته شده است، دامغان و شاهرود و بستام و آستان ویران شدند و دویست هزار نفر از میان رفتند که ۴۵ هزار نفرشان از ساکنان شهر دامغان بودند. در روز پنجشنبه اول دی سال ۸۴۹ (۱۹ جمادی‌الثانی ۸۷۵ ق.) هم ابوالقاسم سمرقندی از علمای سده‌ی نهم هجری نگارش کتاب «حاشیه مطّول» را به پایان رساند. او این کتاب را به نام امیر علیشیر نوایی نوشته است. نسخه‌ای خطی از این کتاب در مدرسه‌ی عالی شهید مطهری نگهداری می‌شود. «رساله‌ی سمرقندیه» و «شرح رساله‌ی وضعیه» از دیگر آثار سمرقندی به شمار می‌روند.

Taking of Izmail.jpg

روز اول دی با دست‌اندازی‌های وحشیگرانه‌ی روس‌ها در قلمرو ایران‌زمین مصادف بوده است. در چنین روزی به سال ۱۱۶۹ دژ اسماعیل و بندرگاهش در کرانه‌ی دریای سیاه توسط ارتش سی‌هزار نفره‌ی روس‌ها که زیر فرمان الکساندر سُووروف^[1] می‌جنگیدند، فتح شد (تصویر بالا). روس‌ها پس از ورود به بندر بیش از ۲۶هزار تن از ساکنان آنجا از جمله همه‌ی سربازان عثمانی را به قتل رساندند و نُه‌هزار نفر را به بردگی گرفتند. این پیروزی به قدری برای روس‌ها مهم بود که در قرن هجدهم و نوزدهم سرود ملی غیررسمی روسیه Гром побе́ды, раздава́йся (گْروم پُبِدی، زارداوایسیا!: بگذار تندر پیروزی بغرد!) آوازی در ستایش این پیروزی بود.

در چنین روزی چندین درگیری مهم در دوران مشروطه هم رخ داده است. در ۱۲۸۷ صمدخان که رهبر اردوی مستبدین بود مجاهدان تبریزی را شکست داد و یک سال بعد (۱۲۸۸) که آزادی‌خواهان پیروز شده بودند در همین روز یپرم‌خان ارمنی بر رحیم‌خان که هم‌دست وی بود در نبرد سرآب پیروز شد. دو سال بعد (۱۲۹۰) روس‌ها به تبریز تاخت آوردند و قزاقانشان در تبريز دست به كشتار پردامنه‌ای زدند و عده‌اي را به وضع دلخراشي با نفت و بنزين سوزاندند و برخی دیگر را نيز در تنور آتش انداختند. هم‌زمان در مشهد هم قزاقان روس به یاری مستبدین آمدند و اداره‌ی امور شهر را در دست گرفتند.

در ۱۳۰۵ بانک رهنی ایران با سرمایه‌ی چهارصد و پنجاه هزار تومان از محل وجوه تقاعد در محل سابق بانک استقراضی روس افتتاح شد، در همین روز مهدی‌خان فرخ معتصم‌السلطنه وزیر مختار ایران در افغانستان شد و هم‌زمان با این وقایع ۲۹ نماینده‌ی مجلس دولت مستوفی‌الممالک را استیضاح کردند. کمی بعدتر احمد کسروی و پیروانش رسمی ناباب را باب کردند و آن هم این بود که در روز اول دی‌ماه هر سال جشن کتاب‌سوزی برگزار کنند و کتاب‌هایی را که مضر تشخیص می‌دادند (از جمله دیوان حافظ، رمان‌ها، کتاب‌های دعا، و کتاب‌های بهائیان) را بسوزانند.

در ۱۳۸۰ برهان‌الدین ربانی رهبر اتحاد شمال افغانستان قدرت را به حامد کرزای که به عنوان رئیس‌جمهور این کشور برگزیده شده بود واگذار کرد و در ۱۳۹۵ دولت سوریه با پشتیبانی نیروهای ایرانی پس از بیرون راندن قوای داعش از حلب بار دیگر کنترل این شهر را در دست گرفت. در ۱۳۸۳ هم یک بمب‌گذار انتحاری در موصل به پایگاه آمریکایی‌ها حمله کرد و بیست و دو سرباز آمریکایی را همراه خود به قتل رساند.

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1384-92\۱۳۹۶ حلب.jpg$

اول دی در ضمن با رخدادهای سیاسی چندی مقارن بوده که بسیاری‌شان در خاور دور رخ داده‌اند. در سال ۲۵۹ هوانگ چائو، شورشی مقتدر چینی، شهر لویانگ پایتخت امپراتوری تانگ را فتح کرد و امپراتور شی‌زونگ را به فرار واداشت (تصویر بالا). در ۱۲۶۴ یک سامورائی به نام ایتو هیروبومی^[2] اولین نخست‌وزیر ژاپن شد. در ۱۳۲۳ ‌ارتش خلق ویتنام برای مقابله با استیلای ژاپنی‌ها بر هندوچین و بیرون راندن فرانسوی‌های استعمارگر به رهبری هوشی مین تشکیل شد و در ۱۳۴۷ در جریان انقلاب فرهنگی چین دستورالعمل مائو را منتشر کرد مبنی بر این که «روشنفکران جوان برای بازپروری به روستاها بروند و با فقر رعیت آشنا شوند.»

در سال ۱۲۷۳ آلفرد دریفوس^[3] در فرانسه به خطا به جرم جاسوسی محکوم شد و کشمکش مشهور بر سر این حکم در میان روشنفکران و محافظه‌کاران آغاز شد، در ۱۳۲۱ آدولف هیتلر فرمان تولید موشک‌های و-۲ را امضا کرد.

این روز در ضمن برای جنبش جهانی کمونیسم روزی ناگوار بوده است. در سال ۱۳۵۷ یازدهمین پلنوم ملی حزب کمونیست چین در پکن برگزار شد و در آن دنگ شیائو پینگ سیاست فاجعه‌بار دوران مائو را کنار گذاشت و از اصلاحات اقتصادی که به معنای عقب‌نشینی از اصول کمونیسم بود پشتیبانی کرد. در ۱۳۶۸ شورش مردم رومانی به رهبری یون ایلیِسکو^[4] پس از درگیری‌هایی خونین به پیروزی رسید و نیکولای چائوشسکو و همسرش پیش از فرار از فرودگاه بخارست، همان جا تیرباران شدند. در نتیجه، سیطره‌ی حزب کمونیست رومانی پایان یافت و مردم جشن بزرگی به پا کردند. در همین روز دروازه‌ی براندنبورگ^[5] در برلین گشوده شد و به جدایی برلین شرقی و غربی پایان داد. یک سال بعد (۱۳۶۹) همین ماجرا در لهستان هم به نهایت رسید و لخ والسا^[6] به ریاست‌جمهوری لهستان برگزیده شد.

چائوشسکو در زمانی که کیش شخصیتش برپا بود

Ito Hirobumi as President of Rikken Seiyu Kai in 1903.jpg ایتو هیروبومی

Burhanuddin Rabbani Cropped DVIDS.jpg برهان‌الدین ربانی

لخ والسا

دو رخداد نادر هم در این روز رخ داده که جای توجه دارد. یکی آن‌که در سال ۱۳۸۹ باراک اوباما قاعده‌ی «نپرس و نگو^[7]» را که عضویت همجنس‌گرایان در نیروهای مسلح را ممکن می‌ساخت، به قانون تبدیل کرد و به این ترتیب ممنوعیت استخدام این گروه در ارتش آمریکا برداشته شد. دیگری باز به خاور دور مربوط می‌شود و به سال ۱۳۹۲؛ چنین بود که کیم جونگ اون رهبر جمهوری خلق کره‌ی شمالی عمویش (تصویر زیر) و پنج نفر از بستگانش را برهنه در قفسی انداخت که ۱۲۰ سگ گرسنه در آن بودند و همراه با بلندپایگان حکومتی خورده شدن ایشان توسط سگ‌ها را تماشا کرد. گناه این افراد آن بود که پس از پایان سخنرانی او محکم دست نزده بودند!

Afbeeldingsresultaat voor kim uncle dogs

دریفوس در زندان

هونوریوس سوم

Dryden's SR-71B Blackbird, NASA 831, slices across the snow-covered southern Sierra Nevada Mountains of California after being refueled by an Air Force tanker during a 1994 flight. SR-71B was the trainer version of the SR-71. The dual cockpit to allow the instructor to fly. پرنده‌ی سیاه

در چنین روزی به سال ۵۹۵ هجری خورشیدی پاپ هونوریوس سوم^[8] فرقه‌ی دومینیکن را که از مسیحیان متعصب و خشن و مبارز تشکیل یافته بود، با فرمان Religiosam vitam رسمیت بخشید. در ۱۱۸۷ بتهوون در تئاتر شهر وین سمفونی‌های چهارم، پنجم و ششم خود را اجرا کرد، در ۱۱۹۴ رمان «اِما» اثر جین آستین به چاپ رسید و در ۱۲۷۰ شهاب‌سنگ 323 Brucia اولین شهاب‌سنگی بود که با فن عکاسی کشف شد. در ۱۳۲۶ هم برای نخستین بار در آزمایشگاه بل از ترانزیستور رونمایی شد.

این روز در ضمن با رخدادهایی در زمینه‌ی ترابری نیز مصادف بوده است. در ۱۲۳۰ اولین قطار باری هند در رورکی واقع در اوتَرکَند به حرکت در آمد، در ۱۳۴۳ اولین پرواز آزمایشی هواپیمای جاسوسی SR-71 مشهور به پرنده‌ی سیاه در کالیفرنیا انجام گرفت و در ۱۳۴۴ برای اولین بار در جاده‌های شهری انگلستان حداکثر سرعت مجاز (هفتاد کیلومتر بر ساعت) تعیین شد.

یک نکته‌ی فرعی هم این که در سی‌ام آذر سال ۱۳۹۱ چرخه‌ی ۵۱۲۶ ساله‌ی تقویم مایاها به پایان می‌رسید و از این رو برخی از علاقمندان به طامات و خرافات پیش‌بینی می‌کردند که در این روز (برابر ۲۰۱۲ م.) دنیا به آخر برسد!

Baha' al-DawlaBuyidCoinHistoryofIran.jpg سکه‌ی پیروز خُرشاد دیلمی

در چنین روزی به سال ۲۴۴ میلادی دیوکلتیان^[9] امپراتور روم زاده شد و در ۵۶۲ هجری خورشیدی هم جغتای‌خان مغول پسر چنگیز زاده شد. رفتگان این روز هم عبارت‌اند از: ویتلیوس امپراتور روم که در ۶۹ میلادی به قتل رسید و بهاءالدوله پیروز خُرشاد شاه آل بویه (۳۹۱ هجری خورشیدی) و آنتونی فوکر مهندس هلندی زاده‌شده در اندونزی و مخترع هواپیمای فوکر (۱۳۱۸) که در این روز درگذشته‌اند.

Anthony Fokker 1912.jpg آنتونی فوکر

جغتای‌خان مغول

دوم دی

روز جمعه دوم دی‌ماه سال ۱۲۴۹ (۲۹ رمضان ۱۲۸۷ ق.) میرزا حسین‌خان سپهسالار که از دولتمردان تجددخواه ایرانی بود پس از بازگشت ناصرالدین‌شاه از سفر فرنگ به وزارت اوقاف و وظایف برکشیده شد و این مقدمه‌ی آغاز موجی از تجدد در نظام دولتی ایران بود که با صدارت سپهسالار به اوج رسید. تجددخواهان در دوران ناصرالدین‌شاه گروهی مربوط به هم بودند که از سویی در دولت مقام‌های رسمی داشتند و از سوی دیگر قهر و آشتی‌های پیاپی با شاه و دولت داشتند. یکی از ایشان عباسقلی‌خان آدمیت بود که در چنین سه‌شنبه روزی به سال ۱۲۸۶ نامه‌ای به احتشام‌السلطنه نوشت و در آن افتخار کرد که بیست و دو سال است مخفیانه در کارِ پخش کردن آرای تجددخواهانه‌ی ملکم‌خان در ایران است. روز شنبه دوم دی سال ۱۲۸۹ هم سید یعقوب شیرازی نخستین شماره از روزنامه‌ی جنوب را با همین جهت‌گیری منتشر کرد.

در همین روز به سال ۱۲۹۰ دولت ناگزیر شد اولتیماتوم روسیه را برای عزل مورگان شوستر آمریکایی بپذیرد و در اعتراض به این ماجرا بود که سیصد زن در برابر مجلس تظاهرات کردند و در حالی که تپانچه حمل می‌کردند کشف حجاب کردند و بر ضد مداخله‌ی روس‌ها در امور داخلی ایران شعار دادند. مجلس زیر فشار اعتراض‌های عمومی به بهانه‌ی پایان دوره تعطیل شد و در واقع خود را منحل کرد و تا سه سال بعد بازگشایی نشد.

رخداد دیگر این روز آن بود که در سال ۱۳۲۱، پس از تاختن متفقین به ایران، احمد قوام که به نخست‌وزیری رسیده بود سپهبد امیراحمدی فرماندار نظامی تهران را که در وقایع هفدهم آذر شدت عمل به خرج داده بود به وزارت جنگ منصوب کرد. اما کشمکش با روس‌ها همچنان پابرجا بود.

نبرد مجذبه

از مجموعه رخدادهای سیاسی این روز در سایر نقاط جهان می‌توان به این موارد اشاره کرد: در سال ۵۵۸ میلادی کلوتار اول^[10] شاه فرانک‌ها شد، در ۵۸۳ میلادی یوهل ایکنال^[11] ملکه‌ی مایا در شهر پالِنکِه^[12] به قدرت رسید، در ۳۴۱ هجری خورشیدی امپراتور نیکِفوروس فوکاس^[13] با سپاهیان بیزانسی به شهر حلب حمله کرد و آنجا را غارت کرد و در ۱۱۶۲ جرج واشینگتن از فرماندهی ارتش آمریکا کناره‌گیری کرد. در ۱۲۹۲ هم وودرو ویلسون^[14] رئیس‌جمهور آمریکا طی فرمانی خزانه‌داری کل ایالات متحده را تأسیس کرد.

این روز در جنگ‌های جهانی هم پرحادثه بوده است. در سال ۱۲۹۳ در جریان جنگ جهانی اول سربازان استرالیایی و نیوزلندی که زیر پرچم انگلستان می‌جنگیدند وارد قاهره شدند، در ۱۲۹۵ شش هزار نفر از سپاهیان انگلیسی در منطقه‌ی مجذبه در صحرای سینا بر دسته‌ای دو هزار نفره از سربازان عثمانی غلبه کردند. در ۱۳۲۲ ژنرال دوایت آیزنهاور^[15] آمریکایی فرمانده‌ی کل حمله‌ی متفقین به نرماندی شد و در ۱۳۲۷ هفت سردار ژاپنی که توسط دادگاه فاتحان جنگ جهانی دوم محاکمه شده بودند به فرمان این نهاد اعدام شدند (تصویر زیر). در ۱۳۳۰ هم لیبی از ایتالیا استقلال یافت و ادریس اول به پادشاهی‌اش برگزیده شد.

Monnaie d'argent de Clotaire Ier.jpeg سکه‌ی کلوتار اول

یوهان سیلوان

Nikiphoros Phokas.jpg فوکاس

Yohl Ik'nal.svg سکه‌ی یوهل ایکنال

در سال ۱۳۴۹ جمهوری خلق کنگو به رهبری موبوتو سِسه سِکو^[16] به‌طور رسمی به یک دولت تک‌حزبی تبدیل شد، در ۱۳۶۹ مردم اسلوونی با اکثریت قاطع آرا در همه‌پرسی به استقلال از یوگسلاوی رأی دادند و در ۱۳۸۶ نظام پادشاهی نپال منحل شد و این دولت به جمهوری دگردیسی یافت.

روز دوم دی‌ماه در تاریخ معماری هم از این نظر اهمیت دارد که در سال ۵۶۲ میلادی کلیسای هاگیا سوفیا که در اثر زلزله ویران شده بود ترمیم و بازگشایی شد و در ۱۳۴۹ هجری خورشیدی ساختمان شمالی از برج‌های دوقلوی تجارت جهانی در نیویورک با ۴۱۷ متر بلندا مرتفع‌ترین بنای کره‌ی زمین شد.

در همین روز به سال ۹۵۱ هجری خورشیدی یوهان سیلوان^[17] یزدان‌شناس آلمانی به جرم بدعت و بددینی در هایدلبرگ اعدام شد. در ۱۲۷۲ اپرای هانسل و گرتل اثر انگلبرت هامپردینک^[18] برای نخستین بار اجرا شد و در ۱۲۸۵ رجینالد فِسِندِن اولین برنامه‌ی رادیویی را پخش کرد که از یک سخنرانی و یک شعرخوانی همراه با نواختن پیانو تشکیل شده بود.

Related image لحظه‌ی یافته شدنِ بازماندگان پرواز اوروگوئه در آند

زلزله‌ی ماناگوا

از میان رخدادهای دیگر روز دوم دی یکی آن که در سال ۱۳۵۱ زلزله‌ی ۵/۶ ریشتری ماناگوا پایتخت نیکاراگوا را در هم کوبید و به مرگ ده‌هزار تن منتهی شد و دیگر آن که در همین روز شانزده بازمانده‌ی سقوط هواپیمای اوروگوئه‌ای در آند نجات یافتند و بعدتر معلوم شد که این عده با خوردن گوشت همسفرانشان زنده مانده بودند و این ماجرا بحث‌های بسیاری درباره‌ی ماهیت اصول اخلاقی برانگیخت.

دوم دی روز زایش و مرگ چند شخصیت با شهرت اندک در ایران‌زمین بوده که موقعیت‌هایی بسیار متفاوت داشته‌اند. در ۱۲۶۰ اخترالدوله دختر ناصرالدین‌شاه زاده شد و روز یکشنبه دوم دی سال ۱۲۷۳ آیت‌اللّه حاج شیخ محمدعلی اراکی دیده به جهان گشود. در همین روز به سال ۱۳۱۴ شمسی عصار یا شوشا گوپی خواننده، فیلمساز و نویسنده‌ی ایرانی متولد شد و در ۱۳۲۵ صفر ایران‌پاک در مسجدسلیمان زاده شد که از بازیکنان مهم تیم ملی و باشگاه پرسپولیس بود. رفتگان ایرانی این روز هم به همین اندازه متنوع و ناهمگن هستند؛ چنان‌که مثلاً در سال ۳۱۹ راضی‌بالله خلیفه‌ی عباسی درگذشت و در ۱۳۱۳ ملوک آنغوز مشهور به آفَت چشم از جهان فرو بست.

موبوتو سسه‌سکو

Giuseppe Verdi, c. 1872 Aida vocal score cover - Restoration.jpg اپرای آیدا

شارل آگوست سنت‌بوو

زادگان انیرانی این روز عبارت‌اند از: ژان فرانسوا شامپولیون^[19] زبان‌شناس فرانسوی و رمزگشای خط هیروگلیف (۱۱۶۹)، شارل آگوستین سنت‌بوو^[20] شاعر و ادیب فرانسوی (۱۱۸۳)، آوا گاردنر^[21] هنرپیشه‌ی آمریکایی (۱۳۰۱) و ‌آکیهیتو^[22] امپراتور ژاپن (۱۳۱۲).

رفتگان غیرایرانی این روز هم عبارت‌اند از توماس روبرت مالتوس^[23] اقتصاددان انگلیسی (۱۲۱۳)، جرج الیوت ادیب انگلیسی (۱۲۵۹)، چارلز اطلس^[24] بنیانگذار بدن‌سازی حرفه‌ای (1351) و میخائیل کالاشنیکوف^[25] مخترع تفنگ کلاشینکوف (۱۳۹۲).

Emperor Akihito cropped 2 Barack Obama Emperor Akihito and Empress Michiko 20140424 1.jpg امپراتور آکیهیتو

Jean-François Champollion, by Léon Cogniet.jpg ژان فرانسوا شامپولیون

Afbeeldingsresultaat voor ‫شوشا گوپی‬‎ شوشا گوپی

Thomas Robert Malthus Wellcome L0069037 -crop.jpg توماس مالتوس

ادریس اول

آوا گاردنر

رجینالد فسندن

سوم دی

کهن‌ترین رخدادهای مهم این روز به ایران‌زمین مربوط می‌شوند. در روز سوم دی‌ماه سال ۵۲۲ پیش از میلاد شورش مَرتیَه در ایلام پس از سه روز اغتشاش فرو نشانده شد و مردم ایلام او را از قدرت سرنگون کردند و به قتل رساندند، بی‌آنکه ضرورتی برای مداخله‌ی نظامی داریوش پیش بیاید. درست در همین روز رقیب نیرومند داریوش که بهترداد (وهیزداتَه) پارسی نام داشت به دژ کاپیشگانی در رخج (بلوچستان) حمله برد؛ اما سردار داریوش که ویوانَه نام داشت و در آنجا سنگر گرفته بود بر او پیروز شد و حمله‌اش را پس زد. یازده قرن بعد، در همین روز به سال ۵۲۳، عمادالدین زنگی، اتابکِ حلب و موصل، شهر رها (ادسا) را از چنگال صلیبی‌ها رها کرد.

در دوران مشروطه روز سوم دی سال ۱۲۹۰ به دنبال قبول اولتیماتوم روسیه و اغتشاش سیاسی در تهران و انحلال مجلس، ناصرالملک (بالا، چپ) دوره‌ی دیکتاتوری‌اش را آغاز کرد و به یپرم‌خان ارمنی (بالا، میان) دستور داد تا درِ مجلس را قفل کند و اجازه ندهد نمایندگان در آنجا نشست‌هایشان را برگزار کنند. دو دهه بعدتر در سال ۱۳۱۱ انحلال مشابهی رخ نمود و آن زمانی بود که عبدالحسین تیمورتاش (بالا، راست) وزیر دربار مقتدر رضاشاه از کار برکنار و در خانه‌اش واقع در بیرون دروازه‌ی باغشاه بازداشت شد. رضاشاه اصولاً نهاد دربار را منحل کرد و بخش‌هایی را که تیمورتاش سازماندهی کرده بود به کلی برچید. در همین روز به سال ۱۳۵۸ بود که ارتش سرخ شوروی وارد کابل شد و افغانستان را تصرف کرد.

ورود ارتش سرخ به کابل

مراسم فرقه‌ی کوکلوس کلان

از رخدادهای سیاسی دیگر این روز یکی آن که در ۱۱۷۲ سپاه هجده‌هزار نفره‌ی انقلابیون فرانسه در نبرد ساونی^[26] بر سپاهیان وفادار به سلطنت که شش‌هزار تن بودند پیروزی قاطعی به دست آوردند و همه‌ی هماوردانشان را کشتار کردند. در سال ۱۱۷۹ دسیسه‌ی «ماشین جهنمی» که توسط کاتولیک‌ها و سلطنت‌طلبان برای ترور ناپلئون طراحی شده بود، به شکست انجامید. در ۱۲۱۰ شورش بزرگ بردگان در جامائیکا آغاز شد و به طغیان یک پنجم بردگان این جزیره منتهی شد، یعنی از سیصد هزار برده‌ی جامائیکایی شصت هزار نفرشان به کشیشی انقلابی و سیاهپوست به نام ساموئل شارپ پیوستند. این شورش شکست خورد و بردگان با خشونت فراوان به دست برده‌داران انگلیسی سرکوب و کشتار شدند. در ۱۲۹۳ در جریان جنگ جهانی اول با فرا رسیدن زمان کریسمس نوعی آتش‌بس غیررسمی و خودجوش میان سربازان آلمانی و فرانسوی برقرار شد. در ۱۳۰۳ آلبانی به جمهوری تبدیل شد و در ۱۳۲۰ قوای انگلیسی در جریان جنگ جهانی دوم بن‌غازی را گرفتند. در ۱۳۲۱ فرنان بونیه دو لاشاپل^[27] که هوادار مونارشی بود در الجزایر دریاسالار فرانسوا دارلان^[28] را که هوادار هیتلر بود به قتل رساند.

Image result for François Darlan فرانسوا دارلان

Martorana RogerII2008.jpg تاج‌گذاری راجر دوم

از جمله رخدادهای دینی این روز اینکه در سال ۵۰۹ راجر دوم نخستین شاه مسیحی سیسیل شد و از رخدادهای فرهنگی و اجتماعی این روز هم یکی آن که در سوم دی سال ۱۲۳۰ کتابخانه‌ی کنگره‌ی آمریکا در اثر آتش‌سوزی نابود شد، در ۱۲۴۴ فرقه‌ی کوکلوس کلان^[29] تأسیس شد و در ۱۲۵۰ اپرای آیدا که روایتش در مصر می‌گذشت در قاهره به نمایش در آمد. در سال ۱۳۱۴ هم رِگینا یوناس^[30] اولین زنی بود که در تاریخ دین یهود به مقام ربی دست یافت.

انجمن هندل و هایدن در اوایل قرن بیستم

در سوم دی ۱۱۹۴ انجمن هندل و هایدن^[31]، که قدیمی‌ترین سازمان هنری با فعالیت پیوسته در آمریکاست، نخستین اجرای موسیقی خود را انجام داد. در سوم دی سال ۱۳۴۷ سرنشینان آپولو ۸ اولین انسان‌هایی بودند که به مدار ماه رسیدند و در آن گردش کردند، تصاویری که گرفتند هم اولین تصویرهای ماه بود که به طور زنده از تلویزیون پخش می‌شد، در ۱۳۴۸ شرکت نفتی فیلیپس نخستین چاه نفت دریای شمال را در نزدیکی ساحل نروژ کشف کرد و در ۱۳۵۹ اشیای نورانی پرنده‌ی ناشناخته‌ای در جنگل رندلزهم^[32] انگلستان مشاهده شدند.

Matthew Arnold.jpg ماتیو آرنولد

Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg گالبا

رگینا یوناس

Hamid Karzai listens to Barack Obama in Kabul 2012 (cropped).jpg حامد کرزای

در میان اهالی ایران‌زمین سلطان سلیم سوم عثمانی (۱۱۴۰)، شیخ فضل‌الله نوری (۱۲۲۲)، توفیق فکرت شاعر و ادیب عثمانی و بنیانگذار شعر نوی ترکی (۱۲۴۶)، محمد ابراهیم باستانی پاریزی (۱۳۰۴) و حامد کرزای رئیس‌جمهور افغانستان (۱۳۳۶) در چنین روزی زاده شده‌اند.

در میان انیرانیان هم گالبا^[33] امپراتور روم (سال سوم میلادی)، جان شاه انگلستان (۵۴۵ هجری خورشیدی)، تزار الکساندر اول تزار روسیه (۱۱۵۶)، ماتیو آرنولد^[34] ادیب و شاعر انگلیسی (۱۲۰۱)، انور سادات رئیس‌جمهور مصر (۱۲۹۷)، آوا گاردنر هنرپیشه‌ی آمریکایی (۱۳۰۱) و عبدالرزاق حاجی حسین چهارمین نخست‌وزیر سومالی (۱۳۰۳) در سوم دی ماه زاده شده‌اند و واسکو دو گاما (903) در این روز درگذشته است.

Tevfik Fikret2.jpg توفیق فکرت

عبدالرزاق حاجی حسین

Joseph Warnia-Zarzecki - Sultan Selim III - Google Art Project.jpg سلطان سلیم سوم

Alexander I of Russia by G.Dawe (1826, Peterhof) crop.jpg تزار الکساندر اول

Alexander Suvorov ↑
Itō Hirobumi ↑
Alfred Dreyfus ↑
Ion Iliescu ↑
Brandenburg Gate ↑
Lech Wałęsa ↑
Don’t Ask, Don’t Tell Repeal Act ↑
Pope Honorius III ↑
Diocletian ↑
Chlothar I ↑
Yohl Ikʼnal ↑
Palenque ↑
Nikephoros Phokas ↑
Woodrow Wilson ↑
Dwight D. Eisenhower ↑
Mobutu Sese Seko ↑
Johann Sylvan ↑
Engelbert Humperdinck ↑
Jean-François Champollion ↑
Charles-Augustin Sainte-Beuve ↑
Ava Gardner ↑
Akihito ↑
Thomas Robert Malthus ↑
Charles Atlas ↑
Mikhail Kalashnikov ↑
Battle of Savenay ↑
Fernand Bonnier de La Chapelle ↑
Francois Darlan ↑
Ku Klux Klan ↑
Regina Jonas ↑
Handel and Haydn ↑
Rendlesham ↑
Galba ↑
Matthew Arnold ↑

ادامه مطلب: ماه دی: چهارم تا ششم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب