دوشنبه , اسفند 11 1404

ماه دی: چهارم تا ششم

ماه دی: چهارم تا ششم

چهارم دی

Afbeeldingsresultaat voor ‫کریم ساعی‬‎کریم ساعی

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Stele_Sol_Invictus_Terme.jpg/330px-Stele_Sol_Invictus_Terme.jpgمهر شکست‌ناپذیر بر دیوارنگاره‌ای در رم

مهم‌ترین مناسبت چهارم دی‌ماه آن است که مولانا جلال‌الدین محمد بلخی در این روز به سال ۶۵۲ هجری خورشیدی درگذشته است. مرگ دیگر مهمی که در این روز رخ داده به سال ۳۱۹ مربوط می‌شود که در آن ماکان پسر کاکی سردار آل بویه در ری از سپاهیان سامانی شکست خورد و در نبرد کشته شد.

در دوران مشروطه این روز با چند رخداد حاشیه‌ای مصادف است. یکی آن که در سال ۱۲۸۸ رحیم‌خان از رهبران مستبدین که جنایت‌های فراوان کرده بود به روسیه فرار کرد. در ۱۲۹۰ هم مستر اسمارت، کنسول جديد انگليس در شيراز، كه به محل مأموريت جديد خود رهسپار بود در كتل‌دختر هدف گلوله‌ی راهزنان قرار گرفت و دو نفر از همراهانش کشته و هشت نفر دیگرشان زخمي ‌شدند. اسمارت هم زخمی شد؛ اما جان سالم به در برد. روز پنجشنبه چهارم دی سال ۱۳۳۱ هواپیمای حامل کریم ساعی در نزدیکی تهران سقوط کرد و بنیانگذار پارک ساعی کشته شد.

Illuminated manuscript with a forward-facing man in the middle of the large H. Man is carrying a crozier and his head is surrounded by a halo.گزارش آگوستین کانتربری

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Chlodwigs_taufe.jpg/800px-Chlodwigs_taufe.jpgغسل تعمید کلوویس در نقاشی حدود ۱۵۰۰ م. 

این روز با چندین رخداد مهم دینی هم پیوند خورده است. روز چهارم دی سال ۲۷۴ میلادی امپراتور مهرپرست اورلیانوس[1] در رم معبد خورشید شکست‌ناپذیر (sol invictus) را که همان ایزد مهر ایرانی بود افتتاح کرد. در چنین روزی به سال ۳۳۶ میلادی قدیمی‌ترین گواه تاریخی درباره‌ی جشن گرفتن کریسمس در رم ثبت شد و در ۴۹۶ میلادی کلوویس اول[2] شاه فرانک‌ها به دست رِمیگیوس قدیس[3] مسیحی شد. در ۵۹۷ میلادی هم آگوستین اهل کانتربری[4] و پیروانش در کِنت[5] ده هزار آنگلوساکسون را غسل تعمید دادند و به کیش مسیح در آوردند.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/MadridSkylitzesFol12vDetail.jpgتاج‌گذاری لئوی پنجم

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/92/Raphael_Charlemagne.jpgتاج‌گذاری شارلمانی اثر رافائل 

برخی از رخدادهای دینی این روز چنان که دیدیم با سیاست پیوند خورده‌اند و هرچه در تاریخ پیشتر می‌آییم این پیوند درباره‌ی دین مسیح نمایان‌تر می‌شود. در سال ۱۷۹ هجری خورشیدی شارلمانی[6] در رم تاج امپراتوری مقدس روم را از پاپ دریافت کرد. در ۱۹۹ لئوی پنجم ارمنی امپراتور بیزانس هنگام اجرای مراسمی دینی در کلیسای هاگیا سوفیا (مسجد ایاصوفیای امروزین) به قتل رسید و میکائیل دوم جانشینش شد، در ۳۷۹ استفان اول رهبر مجارها مسیحی شد و دولت پادشاهی مجارستان را تأسیس کرد.

در ۴۴۵ ویلیام فاتح، دوک نورماندی و فاتح انگلستان، در کلیسای وست‌مینستر لندن تاج‌گذاری کرد و شاه بریتانیا شد. در ۴۷۹ بالدوین[7] اهل بولونی، رهبر صلیبیونی که اورشلیم را فتح کرده بودند، در این شهر تاج‌گذاری کرد و خود را شاه اورشلیم نامید.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Pedro_de_Valdivia.jpg پدرو د والدیویا

St Stephen's modern sculpture in Budapestاستفان اول

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Bayeuxtapestryodowilliamrobert.jpg/1024px-Bayeuxtapestryodowilliamrobert.jpg ویلیام فاتح و برادرانش

چهارم دی ماه با کشمکش اروپاییان غارتگر و استعمارگر و نیروهای مقاوم بومی نیز مصادف بوده است. در سال ۹۳۲ سرخپوستان ماپوچِه[8] در نبرد توپاکِل[9] بر غارتگران اسپانیایی پیروز شدند و پِدرو دِ والدیویا[10] فرماندار پرو را کشتند. در ۱۲۱۶ هم ۱۱۰۰ نفر از سربازان ارتش آمریکا به فرماندهی ژنرال زاخاری تیلور[11] در نبرد دریاچه‌ی اوکیچوبِه[12] به چهارصد سرخپوست سمینول[13] حمله کردند و از ایشان شکست خوردند.

در ۱۳۲۰ دریاسالار چستر نیمیتز[14] به پرل هاربور رفت و فرماندهی قوای آمریکایی در نبرد با ژاپن را به دست گرفت. در همین روز ژاپنی‌ها هنگ کنگ را گرفتند و کشتار بزرگی در این شهر رخ داد. در ۱۳۴۱ اتحاد جماهیر شوروی بمب اتمی خود را آزمایش کرد. با این همه کمونیسم با این ضرب و زور چندان نپایید. چون در ۱۳۶۸ نیکولای چائوشسکو[15] دیکتاتور کمونیست رومانی پس از محاکمه‌ای مختصر به مرگ محکوم شد و همراه با همسرش النا اعدام شد و در ۱۳۷۰ میخائیل گورباچف[16] از ریاست‌جمهوری اتحاد جماهیر شوروی استعفا داد و این واحد سیاسی یک روز بعد به‌طور رسمی منحل شد، در همین روز اوکراین به طور رسمی از شوروی جدا شد.

A replica of the Stone of Scone سنگ سرنوشت

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Bundesarchiv_DVM_10_Bild-23-63-46%2C_Schlachtschiff_%22Scharnhorst%22.jpgرزم‌ناو شارنهورست

در این روز چند رخداد پراکنده‌ی جالب هم رخ داده است. یکی آن که در سال ۱۱۳۷ یوهان گئورک پالیتش[17] عبور هالی را در آسمان رصد کرد و به این ترتیب پیش‌بینی ادموند هالی در این زمینه درست از آب در آمد. این نخستین بار بود که ظهور ستاره‌ی دنباله‌داری پیش‌بینی می‌شد. در ۱۳۲۲ رزم‌ناو عظیم شارنهورست[18] در ساحل نروژ در نبرد با ناوگان انگلستان منهدم شد و در آب فرو رفت. در ۱۳۲۹ یک دانشجوی ناسیونالیست اسکاتلندی «سنگ سرنوشت» را ‌که برای مدت‌ها در مراسم تاج‌گذاری شاهان اسکاتلند کاربرد داشت و بعدتر با همین کاربرد به دربار انگلستان منتقل شده بود، از کلیسای وست مینستر ربود و به اسکاتلند برد.Conrad Hilton (croped).jpgکنراد هیلتون

Portrait of man in black with shoulder-length, wavy brown hair, a large sharp nose, and a distracted gaze اسحاق نیوتون

Louis Chevrolet in 1914.jpgلویی شورولت

Humphrey Bogart 1945.JPG  همفری بوگارت

گذشته از مولانا و ماکان در میان مردم ایران‌زمین ظهیرالدین محمد بابر شاه گورکانی هند در سال ۹۰۹ درگذشته است و چندین تن با شهرتی میانه‌حال زاده و رفته‌‌اند که هیچ یک در دل ایرانشهر و کشور کنونی ایران نزیسته و اثرگذار نبوده‌اند. در ۱۳۰۹ ایمانوئل آغاسیان بوکسور نامدار و پدر آندره آغاسی در سلماس زاده شد، در ۱۳۲۸ نواز شریف نخست‌وزیر پاکستان به دنیا آمد و در ۱۲۹۸ نوشاد علی آهنگساز و کارگردان هندی و سازنده‌ی فیلم‌های «مادر هند» و «شاه‌جهان» و «کوه نور» متولد شد. از سوی دیگر این روز برای نامداران ساکن آناتولی خطرناک بوده چون در ۱۰۶۲ قره مصطفی پاشا صدر اعظم عثمانی به امر سلطان خفه شد و در ۱۳۵۲ عصمت اینونو سردار عثمانی و دومین رئیس‌جمهور ترکیه درگذشت.

Ab vajpayee.jpgنوازشریف

Naushadsaab1.jpgواجپایی

Président Ahmed Ben Bella.jpgبن بلا

Cc1962.JPG  کاستاندا

در خارج از قلمرو ایران‌زمین این نامداران در چهارم دی ماه زاده شده‌اند:‌ اسحاق نیوتون (۱۰۲۱)، لویی شورولت[19] مهندس سوئیسی-فرانسوی و بنیانگذار خودروسازی شورولت (۱۲۵۷)، کنراد هیلتون[20] بنیانگذار هتل‌های هیلتون (۱۲۶۶)، همفری بوگارت[21] هنرپیشه‌ی آمریکایی (۱۲۷۸)، احمد بن بِلا انقلابی الجزایری و اولین رئیس‌جمهور این کشور (۱۲۹۵)، آتال بیهاری واجپایی نخست‌‌وزیر هند (۱۳۰۳) و کارلوس کاستاندا[22] (۱۳۰۴). گاستون گلیمار[23] ناشر فرانسوی و بنیانگذار انتشارات گالیمار هم در چنین روزی به سال 1354 درگذشت.

Inonu Ismet.jpgعصمت اینونو

Battle of Vienna.Kara Mustapha Baffa.jpgقره مصطفی پاشا

Baburمحمد بابر

Afbeeldingsresultaat voor gaston gallimardگاستون گالیمار   

پنجم دی

G:\pix\projects\iranzamin\achaemedian\darius\Bisotun_Iran_Relief_Achamenid_Perio.jpg

احتمالاً در روز پنجم دی‌ماه سال ۵۲۲ پیش از میلاد بود که هومیترا (وهومیثرَه) سردار مقتدر داریوش بزرگ در نبردی در ایزلای ارمنستان بر بازمانده‌ی هواداران فرورتیش که در ماد ادعای سلطنت کرده بود، پیروز شد.

در دوران معاصرمان در روز سه‌شنبه پنجم دی سال ۱۲۸۹ هجری خورشیدی حسينقلي نواب، وزير امور خارجه، به خاطر آنکه به نوکری انگلیسی‌ها متهم شده بود، از كار كناره‌گيري كرد و محتشم‌السلطنه جاي او را گرفت. یک سال بعد در ۱۲۹۰ قزاقان روسي بر شهر تبرير مسلط شدند و كليه‌ی امور شهر را در دست گرفتند. در نتیجه شاهزاده امان‌الله ميرزا ضياءالدوله که فرمانده‌ی قشون آذربايجان و نايب‌الاياله بود در كنسولگري انگليس تحصن کرد و این برای روس‌ها که با ادعای برقراری امنیت به خاک ایران تجاوز کرده بودند، مایه‌ی آبروریزی شد.

در همین روز عبدالحسين ميرزا فرمانفرما و يارمحمدخان سردار كل براي سركوبي سالارالدوله که هنوز دعوی سلطنت داشت و در کرمانشاه مستقر شده بود، با لشكري آراسته به سوي این شهر حركت كردند. سه سال بعد (۱۲۹۳) در گرماگرم جنگ جهانی اول سپاهيان عثمانی به مناطق جنوبي و مركزي ايران حمله كردند و از سوی دیگر نیروهای ضداستعمار محلی با همدستی مأموران آلمانی عملیاتی ایذایی را بر ضد انگلیسی‌ها آغاز کردند.

پنجم دی در ضمن با فاجعه‌های طبیعی هم تقارنی دارد. چون در این روز به سال ۱۳۱۸ زلزله‌ی ارزنجان در ترکیه (تصویر زیر، بالایی) به ویرانی کامل منطقه و مرگ دست‌کم ۳۲۷۰۰ تن، و در سال ۱۳۸۲ زلزله‌ی مهیب بم (تصویر زیر، پایینی) به مرگ حدود چهل‌هزار تن و زخمی‌شدن سی‌هزار تن دیگر انجامید.

http://www.binhhoa-ninhhoa.org/news/wilson/e_wave/Turkey-1940_1846852i.jpg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/95/Destruction_of_the_Bam_Citadel.jpg

پنجم دی در تاریخ نظامی هم روزی به نسبت پرحادثه بوده است. در سال ۸۶۸ هجری خورشیدی سپاهیان فردیناند و ایزابلا[24]، حاکمان آراگون-کاستیل، بر قوای محمد هشتم شاه گرانادا غلبه کردند و شهر آلمِریا[25] را تصرف کردند. در ۱۲۴۱ در جریان جنگ‌های داخلی آمریکا سپاه سی‌هزار نفره‌ی شمالی به فرماندهی ویلیام شرمن[26] در نبرد چیکاساو بایو[27] از قوای سیزده‌هزارنفره‌ی جنوبی به رهبری جان پمبرتون[28] شکست خوردند و در همین روز ارتش آمریکا پس از سرکوب شورش سرخپوستان سو[29] در داکوتا، ۳۸ تن از رهبرانشان را در بزرگ‌ترین اعدام گروهی تاریخ آمریکا هم‌زمان در مانکوتا به دار آویخت (تصویر زیر، بالایی). در ۱۲۴۷ آندرو جانسون[30]، رئیس‌جمهور آمریکا، همه‌ی سربازان فدراسیون آمریکا را که در جریان جنگ‌های داخلی در جبهه‌ی جنوبی‌ها جنگیده بودند عفو کرد. در سال ۱۲۹۷ شورش بزرگ لهستانی‌ها بر ضد استیلای آلمان‌ها آغاز شد (تصویر زیر، پایینی). در ۱۳۱۸ هم در جریان جنگ‌های روسیه و فنلاند قوای مدافع فنلاندی موفق شدند در نبرد کِلیا[31] یورش روس‌ها را پس بزنند. در این نبرد دو هزار روس و بیش از صد فنلاندی کشته شدند.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/MankatoMN38.JPG/1024px-MankatoMN38.JPG https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Poznan_1918_meeting.jpg/1280px-Poznan_1918_meeting.jpg

چند رخداد علمی و فرهنگی و فنی هم در این روز رخ داده که شایان ذکر است. در روز ششم دی سال ۱۲۱۰ چارلز داروین برای سفر اکتشافی‌اش سوار کشتی بیگل[32] شد، در سال ۱۲۷۷ ماری کوری و پیر کوری (تصویر زیر، پایینی) اعلام کردند که راهی برای خالص‌سازی رادیوم یافته‌اند. در ۱۲۹۰ «جانا گانا مَنا» سرود ملی هند برای نخستین بار در نشست کنگره‌ی ملی هند در کلکته خوانده شد. این سرود بر اساس شعری از رابیندرانات تاگور به زبان بنگالی تنظیم شده بود، و دیگر آن‌که در ۱۳۸۸ چین طولانی‌ترین خط راه‌آهن پُرسرعت را میان پکن و گوانگ‌ژو راه‌اندازی کرد (تصویر زیر، بالایی).

CRH380AL-2547@BJX (20150504074621).JPG

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Pierre_and_Marie_Curie.jpg/1024px-Pierre_and_Marie_Curie.jpg

در میان مردم ایران‌زمین که در خارج قلمرو ایران امروز می‌زیسته‌اند آصف حالت چلبی شاعر پارسی‌گوی سبک هندی مقیم عثمانی در ۱۲۸۶ زاده شد. پنجم دی‌ماه زادروز بهرام بیضایی (۱۳۱۷) و راجا پرویز اشرف نخست‌وزیر پاکستان (۱۳۲۹) هم بوده است. مسرور بلخی سردار دولت عباسی و قاتل جعفر برمکی (۲۷۲) و منیر نیازی شاعر و ادیب هندی-پاکستانی (۱۳۸۵) هم در این روز درگذشته‌اند.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/HMS_Beagle_by_Conrad_Martens.jpgکشتی بیگل

Afbeeldingsresultaat voor william sherman

JCPembertonBLY.jpg سرداران هماورد در نبرد چیکاساو بایو، بالایی: ویلیام شرمن و پایینی: جان پمبرتون

Raja Pervez Ashraf.jpgراجا پرویز اشرف

Charles Babbage - 1860.jpgچارلز بابیج

Johannes Kepler 1610.jpg یوهان کپلر

Bahram Bayzai.jpgبهرام بیضایی 

در میان انیرانیان در سال ۵۷۳ هجری خورشیدی فریدریک دوم امپراتور روم مقدس، در سال 950 یوهان کپلر[33] اخترشناس آلمانی و در ۱۱۷۰ چارلز بابیج[34] ریاضی‌دان و مهندس انگلیسی و سازنده‌ی نوعی ماشین‌حساب ابتدایی زاده شده‌اند. پاپ زوسیموس[35] (۴۱۸ میلادی)، هاینریش شلیمان[36] باستان‌شناس آلمانی و کاشف شهر تروا (۱۲۶۹ هجری خورشیدی)، گوستاو ایفل[37] (۱۳۰۲)، آناتولی لوناچارسکی[38] روزنامه‌نگار و انقلابی روس (۱۳۱۲) و جرالد فورد[39] رئیس‌جمهور آمریکا (۱۳۸۵) در این روز درگذشته‌اند.

Heinrich Schliemann.jpgهاینریش شلیمان

Mr. Muneer Niazi.jpgمنیر نیازی 

Gerald Ford - NARA - 530680.tifجرالد فورد 

ششم دی

G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1325-32\محمدرضا و ثریا.jpg

یک رویداد جالب توجه ششم دی که در حاشیه‌ی ایران‌زمین رخ داده، آن است که در چنین روزی به سال ۵۳۷ میلادی ساخت کلیسای هاگیا سوفیا (مسجد ایاصوفیای امروزین) به پایان رسید و در آن هنگام کنستانتینوپل پایتخت دولت روم شرقی بود.

در تاریخ معاصرمان در چنین روزی به سال ۱۲۹۰ ناصرالملک که رهبری دولت را در دست داشت به بگیر و ببند روی آورد و مخالفان خود را که اعضای حزب دموکرات و برخی‌شان نمایندگان مجلس و برخی دیگر روزنامه‌نگار بودند تبعید کرد. در ۱۳۲۵ هم دکتر مصدق به هواداران سید ضیاء طباطبایی پیوست و از طرف جبهه‌ی ملی ایران بیانیه‌ای را که برای درخواست آزادی او تنظیم شده بود امضا کرد. در چنین روزی به سال ۱۳۲۹ هم ثریا اسفندیاری و محمدرضا پهلوی نامزد کردند (تصویر بالا).

https://www.longwarjournal.org/images/pakistan-bhutto-assassination-12272007.jpgترور بینظیر بوتو

https://naazer.files.wordpress.com/2009/12/girkardan.png?w=450&h=300 عاشورای ۱۳۸۸

ششم دی در تاریخ معاصرمان با رخدادهایی فاجعه‌بار هم مصادف بوده که بیشتر در گرداگرد قلمرو ایران‌زمین و خارج از مرزهای کشور کنونی ایران رخ داده است. در ۱۳۵۸ ارتش سرخ شوروی به افغانستان حمله کرد و در ۱۳۷۵ نیروهای طالبان فرودگاه بگرام را اشغال کردند و در اطراف کابل به موقعیت برتر دست یافتند. در ۱۳۸۱ هم دو کامیون حامل مواد منفجره در نزدیکی مقر روس‌ها در گروزنی منفجر شد و ۷۲ تن از هواداران روسیه در چچن را به قتل رساند و دویست تن دیگر را زخمی کرد. در سال ۱۳۸۶ بینظیر بوتو نخست‌وزیر پیشین پاکستان ترور شد و به قتل رسید و در ۱۳۸۸ در جریان اعتراض‌ها به نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری، مردمی که برای راهپیمایی روز عاشورا به خیابان‌ها آمده بودند، مورد حمله قرار گرفتند و گروهی کشته و زخمی شدند.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Hagia_Sophia_2017.jpg/1024px-Hagia_Sophia_2017.jpgکلیسای هاگیا سوفیا (مسجد ایاصوفیای امروزین)

http://xoxol.org/putin/grozny-presidential-palace-by-chewolf-900x631.jpgانفجار گروزنی 

thumbsپوستر دولت استالینی برای توجیه کشتار کولاک‌ها

در چنین روزی به سال ۸۹۱ هجری خورشیدی شاه اسپانیا فرمان بورگوس[40] را درباره‌ی ارتباط اسپانیایی‌ها و سرخپوستان صادر کرد. این نخستین قانون مدونی بود که ارتباط میان مهاجران سپیدپوست و بومیان آمریکا را قاعده‌مند می‌کرد. امروزه در برخی از کتاب‌ها این قانون را مترقی و به نفع سرخپوستان دانسته‌اند که برداشتی سراپا نادرست است. بر اساس این قانون سرخپوستان باید به اردوگاه‌هایی برای کار کوچانده شوند، اموال و طلاهایی که هنگام کار در معادن می‌یابند از آنان گرفته شود و به زور به آیین مسیح درآیند و به خصوص فرزندانشان تا یک هفته پس از تولد غسل تعمید داده شوند و به‌صورت مسیحی پرورش یابند. هر اسپانیایی بر اساس این قانون می‌تواند بین چهل تا صد و پنجاه سرخ‌پوست «داشته باشد». تنها استثنا رؤسای قبایل سرخپوست هستند که حق دارند دو سرخ‌پوست برای خدمات شخصی‌شان «داشته باشند». زنان و کودکان هم در این قانون در نظر گرفته شده‌اند و کودکان از چهارده‌سالگی باید به نیروی کار بردگان بپیوندند و تا پیش از آن می‌توانند همراه زنان از کار در معدن معاف باشند، اما باید به کارهایی مثل ریسندگی و کشاورزی بپردازند. دختران ازدواج‌نکرده هم باید در جایی محصور شوند تا «ولگردی نکنند»! این قانون در واقع روابط اسپانیایی‌ها در مقام برده‌دار و سرخ‌پوستان در موقعیت برده را صورت‌بندی می‌کند و اگر اصل سندش خوانده شود متنی است که قاعدتاً باید برای اروپاییان مایه‌ی شرم و سرافکندگی باشد، نه تبلیغات تاریخی به شکلی که امروز نزد ناآشنایان با اصل متن هست.

در ۱۱۷۲ در نبرد دوم ویسِمبورگ[41] قوای انقلابی فرانسه بر ارتش اتریش غلبه کرد و هریک از این دو ارتش حدود ۳۵ هزار سرباز داشت. در ۱۳۰۸ ژوزف استالین فرمان داد کولاک‌ها (کشاورزان خرده‌مالک) به‌عنوان یک طبقه نابود شوند. به‌دنبال این حکم، سرکوب و کشتار کولاک‌ها و غارت اموالشان که از ابتدای دوران لنین آغاز شده بود، شدت گرفت و طی پانزده سال تا ۱۳۱۱ به کشته شدن پنج میلیون دهقان روس انجامید.

CrawfordLong.jpgکراوفورد لانگ

Afbeeldingsresultaat voor Mehmet Ali Ağca پاپ جان پل دوم و محمدعلی آقجه

در ششم دی‌ماه سال ۱۳۲۸ هلند استقلال اندونزی را به رسمیت شمرد و جنگ‌های استقلال اندونزی با پیروزی پایان یافت. در ۱۳۵۸ اسپانیا پس از چهل سال دیکتاتوری دوباره به مردم‌سالاری روی آورد و در ۱۳۶۲ پاپ ژان پل دوم در زندان به دیدار محمدعلی آقجه -تروریست پان‌ترکی که او را ترور کرده بود- رفت و او را بخشید. آقجه از اعضای گروه پان‌ترک گرگ خاکستری بود که در ۱۳۵۸ روزنامه‌نگار آزادی‌خواه و جسوری به نام عبدی ایپکچی سردبیر روزنامه‌ی ملیت را به قتل رسانده بود و در دادگاهی دیگر به خاطر دزدی مسلحانه به سی و شش سال حبس محکوم شده بود. او در زندان چندین بار به پاپ نامه‌ نوشت و پس از این دیدار در ۱۳۸۵ از زندان آزاد شد. بنا بر اعترافات او طراح اصلی برنامه‌ی ترور پاپ کا‌گ‌ب بود که به خاطر پشتیبانی پاپ از جنبش همبستگی لهستان او را تهدیدی بزرگ تشخیص داده بود. آقجه پس از آزادی از زندانش در ایتالیا در ترکیه به خاطر قتل و دزدی بار دیگر زندانی شد.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/80/US_Navy_050102-N-9593M-040_A_village_near_the_coast_of_Sumatra_lays_in_ruin_after_the_Tsunami_that_struck_South_East_Asia.jpgسونامی اندونزی

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Golondrinas_Entrance_Rappelling.png/800px-Golondrinas_Entrance_Rappelling.png غار سوالوز

در ۱۲۲۴ دکتر کراوفورد لانگ[42] برای نخستین بار اِتِر را به عنوان داروی بیهوشی روی کودکان به کار گرفت. در سال ۱۳۲۴ صندوق جهانی پول تأسیس شد و در ۱۳۴۵ غار سوالوز[43] در مکزیکو که بزرگ‌ترین غار گسلی جهان است کشف شد. در ۱۳۴۷ هم سفینه‌ی آپولو ۸ در اقیانوس آرام فرود آمد. در همین روز بود که زلزله‌ی بزرگی در اقیانوس هند باعث شد تسونامی عظیمی به ساحل سوماترا، اندونزی، سریلانکا، هند، برمه، تایلند و مالزی برخورد کند. بین ۲۵۰ تا ۳۰۰هزار تن در اثر این فاجعه‌ی طبیعی کشته شدند.

Marlene Dietrich in No Highway (1951) (Cropped).pngمارلین دیتریش 

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Salmanrampwalk.png/220px-Salmanrampwalk.pngسلمان‌خان

Louis Pasteur in 1857لویی پاستور 

در میان مردم ایران‌زمین این روز با تولد نامدارانی مصادف است که در خارج قلمرو ایران امروز می‌زیسته‌اند: میرزا اسدالله‌خان غالب دهلوی شاعر نامدار پارسی‌گوی هندی (۱۱۷۶) و سلمان‌خان هنرپیشه و کارگردان هندی (۱۳۴۴). از آن سو در ششم دی سال ۸۹۷ محمود دوم شاه بهمنی حکمران دکن درگذشت، در ۱۳۱۵ محمد عاکف ارسوی شاعر عثمانی و سراینده‌ی سرود ملی ترکیه جان سپرد و در ۱۳۵۸ حفیظ‌الله امین مصلح اجتماعی دموکرات و دومین رئیس‌جمهور افغانستان در جریان حمله‌ی کمونیست‌ها به کابل کشته شد.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/1975_Algiers_Agreement.jpg/220px-1975_Algiers_Agreement.jpgحواری بومدین، صدام و شاه

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Funeral_of_Mehmet_Akif_Ersoy.jpgتدفین محمد عاکف ارسوی 

در میان مردم سایر نقاط جهان ششم دی زادروز لویی پاستور[44] (۱۲۰۱) و مارلین دیتریش[45] هنرپیشه و خواننده‌ی آلمانی (۱۲۸۰) بوده است. در مقابل اوسیپ ماندلشتام[46] ادیب و منتقد روسی (۱۳۱۷)، ویکتور امانوئل سوم شاه ایتالیا (1326)، حواری بومدین رئیس‌جمهور الجزایر (۱۳۵۷) و مایکل دامت[47] فیلسوف و سیاستمدار انگلیسی (۱۳۹۰) هم در این روز درگذشته‌اند.

G:\pix\projects\west\محمد عاکف اسوی.jpgمحمد عاکف ارسوی

Osip Mandelstam Russian writer.jpg اوسیپ ماندلشتام

Michael Dummett September 2004.jpgمایکل دامت

Hafizullah Amin.jpg  حفیظ‌الله امین

 

 

  1. Aurelianus ↑
  2. Clovis I ↑
  3. Saint Remigius ↑
  4. Augustine of Canterbury ↑
  5. Kent ↑
  6. Charlemagne ↑
  7. Baldwin ↑
  8. Mapuche ↑
  9. Battle of Tucapel ↑
  10. Pedro de Valdivia ↑
  11. Zachary Taylor ↑
  12. Battle of Lake Okeechobee ↑
  13. Seminoles ↑
  14. Chester Nimitz ↑
  15. Nicolae Ceausescu ↑
  16. Mikhail Gorbachev ↑
  17. Johann Georg Palitzsch ↑
  18. Scharnhorst ↑
  19. Louis Chevrolet ↑
  20. Conrad Hilton ↑
  21. Humphrey Bogart ↑
  22. Carlos Castaneda ↑
  23. Gaston Gallimard ↑
  24. Ferdinand and Isabella ↑
  25. Almeria ↑
  26. William T. Sherman ↑
  27. Battle of Chickasaw Bayou ↑
  28. John C. Pemberton ↑
  29. Sioux ↑
  30. Andrew Johnson ↑
  31. Battle of Kelja ↑
  32. Beagle ↑
  33. Johannes Kepler ↑
  34. Charles Babbage ↑
  35. Pope Zosimus ↑
  36. Heinrich Schliemann ↑
  37. Gustave Eiffel ↑
  38. Anatoly Lunacharsky ↑
  39. Gerald Ford ↑
  40. Leyes de Burgos ↑
  41. Second Battle of Wissembourg ↑
  42. Crawford Long ↑
  43. Cave of Swallows ↑
  44. Louis Pasteur ↑
  45. Marlene Dietrich ↑
  46. Osip Mandelstam ↑

  47. Michael Dummett ↑

 

 

ادامه مطلب: ماه دی: هفتم تا نهم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب