ماه بهمن: هفتم تا نهم

ماه بهمن: هفتم تا نهم

هفتم بهمن

Yemen protest.jpg بهار عربی در صنعا

در سال ۱۳۰۷ علی‌اکبر داور وزیر عدلیه براساس اختیارات مجلس شورای ملی یک محکمه‌ی عالی قضایی برای رسیدگی به تخلفات قضات تشکیل داد و نام آنرا محکمه انتظامی قضات نامید. سید محسن صدر به ریاست محکمه و شیخ محمد عبدُه (بروجردی) و میرزا مهدی آشتیانی و سید عبدالمهدی طباطبایی و میرزا عیسی‌خان علی‌آبادی هم به عضویت محکمه انتخاب شدند.

در همین روز به سال ۱۳۲۴، شاه می‌خواست ارتش را برای سرکوب تجزیه‌طلبان به آذربایجان و کردستان بفرستد؛ اما از آنجا که ارتش سرخ در منطقه حضور داشت و از قوم‌گرایان حمایت می‌کرد، آمریکایی‌ها او را از این کار بر حذر داشتند. قوام‌السلطنه صدراعظم هم به ظاهر راه آشتی و نرم‌خویی با کمونیست‌های روسی را در پیش گرفته بود. تا چهار سال بعد دسیسه‌های این گروه در غرب ایران ریشه‌کن شده بود؛ اما ترفندهای سیاسی همچنان ادامه داشت. در چنین روزی به سال ۱۳۲۸، پنجمین و آخرین روز از همایش انجمن جهانی صلح در شهر برلین برگزار شد که ژان لافیت^[1] نویسنده‌ی میان‌مایه‌ی فرانسوی ریاستش را بر عهده داشت و در آن ۱۰۷ عضو شورای جهانی صلح به همراه ۱۳۱ مهمان و ۲۳۸ نماینده از پنجاه کشور حضور داشتند؛ هرچند اکثرشان در کشور خود افراد نامدار یا تأثیرگذاری نبودند و همایش بیشتر با هدف تبلیغاتی انجام شده بود.

$G:\pix\projects\west\1952 کنگره صلح جهانی در برلین.jpg$ کنگره‌ی جهانی صلح

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1325-32\از راست 1. محمد مصدق 2. ابوالقاسم كاشاني 3. احمد رضوي 4. حسين فاطمي.jpg$ آیت‌الله کاشانی در خانه‌ی دکتر مصدق

در همین روز به سال ۱۳۳۱ در منزل گلبرگي واقع در محله‌ی دزاشيب بين دكتر محمد مصدق و آيت‌الله كاشاني با حضور جمعي از نمايندگان ملاقاتی دست داد و دو طرف ضمن ابراز ايرادات مراسم آشتي‌كنان را انجام دادند و اعلاميه‌ی مشتركي صادر كردند كه از رسانه‌ها پخش شد. تا یک سال بعد دولت ملی دکتر مصدق با همدستی آیت‌الله کاشانی و شاه سقوط کرده بود و دوازده تن از استادان دانشگاه که هوادار وی بودند از کار اخراج شده بودند. در چنین روزی به سال ۱۳۳۲ حکم بازگشت به خدمت این استادان دانشگاه صادر شد و بگیروببندها در این فضا پایان یافت. این استادان عبارت بودند از دکتر عبداللله معظمی استاد دانشکده حقوق، مهندس مهدی بازرگانی رئیس سابق دانشکده فنی، دکتر بیژن رئیس دانشکده‌ی علوم، مهندس عطائی رئیس دانشکده‌ی کشاورزی، مهندس خلیلی رئیس دانشکده‌ی فنی، دکتر محمد قریب استاد دانشکده‌ی پزشکی، دکتر جناب استاد دانشکده‌ی علوم، دکتر نعمت‌اللهی استاد دانشکده‌ی پزشکی، دکتر رحیم عابدی استاد دانشکده‌ی علوم، مهندس انتظام استاد دانشکده‌ی کشاورزی، دکتر میربابائی استاد دانشکده‌ی فنی و دکتر سحابی استاد دانشکده‌ی علوم.

در سال ۱۳۵۹ به‌دنبال حمله به سفارت آمریکا در تهران شش عضو این سفارتخانه‌ با همکاری سفارت کانادا از ایران گریختند. در همین روز به سال 1379 هم زلزله‌ی گجرات بین سیزده تا بیست‌هزار کشته و ۱۶۶هزار زخمی به جا گذاشت (تصویر بالا) و در سال 1389 دامنه‌ی بهار عربی به یمن هم رسید و شانزده‌هزار تن از مردم صنعا در خیابان به تظاهرات پرداختند.

نبرد توبا-فوشیمی

رخدادهای سیاسی زیادی در هفتم بهمن به وقوع پیوسته است؛ مثلاً در سال ۹۸ میلادی ترایانوس به امپراتوری روم رسید. در 1077 دولت عثمانی، پس از نبرد با اتریش، با امضای عهدنامه‌ی کارلوویتز^[2] برای نخستین بار بخشی از قلمرو خود را به دولتی مسیحی واگذار کرد و امپراتوری هاپسبورگ در اروپای مرکزی همچون قدرتی برتر اعتبار یافت. در سال 1246 هجری خورشیدی نبرد توبا-فوشیمی^[3] میان سپاهیان پنج‌هزارنفره‌ی امپراتور میجی و سپاه پانزده‌هزارنفره‌ی شوگون توکوگاوا آغاز شد و به پیروزی قوای امپراتور منتهی شد. در سال 1263 نیروهای هوادار مهدی سودانی خارطوم را پس از ده ماه محاصره گرفتند و پادگان نیروهای استعمارگر انگلیسی را که هفت‌هزار سرباز داشت، به همراه چارلز جرج گوردون فرماندار شهر، به قتل رساندند. در 1286 اعضای حزب جمهوری‌خواه اسپانیا برای سرنگونی فرانکو دست به کودتا زدند؛ اما شکست خوردند. در 1310 ارتش ژاپن به شانگهای حمله کرد. در 1323 ارتش سرخ اردوگاه‌های مرگ بیرکناو^[4] و آشویتس^[5] را گرفت. در 1351 هم کنفرانس صلح پاریس به‌طور رسمی به جنگ ویتنام پایان داد.

General Gordon's Last Stand.jpg فتح خارطوم

کودتای حزب جمهوری‌خواه اسپانیا

در هفتم بهمن سال 1374 سرهنگ ابراهیم بارِه میاناسارا^[6] در کودتایی رئیس‌جمهور قانونی نیجریه مهامان عثمان را که با آرای عمومی انتخاب شده بود، از قدرت سرنگون کرد. در همین روز، برای نخستین بار، روز بزرگداشت هولوکاست در آلمان به‌طور رسمی اعلام شد و این آغازگاه شدت‌گرفتن جریانی تبلیغاتی بود که برای سرکوب هویت ملی آلمانی‌ها و تکثیر نوعی گناه ملی در میان‌ نسل‌های جوانشان کارکرد داشت.

رخدادهای فرهنگی و اجتماعی این روز هم جالب توجه بوده‌اند. در هفتم بهمن سال 680 هجری خورشیدی دانته از فلورانس تبعید شد (تصویر بالا). در 1198 یک گروه اکتشافی روسی با رهبری فابیان گوتلیب فون بلینگز‌هاوزن^[7] و میخائیل پتروویچ لازارِف^[8] قاره‌ی قطب جنوب را کشف کردند. در 1258 توماس ادیسون حق اختراع لامپ روشنایی را به اسم خود ثبت کرد و در 1317 برای اولین بار هواپیمای لاکهید^[9] پرواز کرد (تصویر زیر). در سال 1380 هم انفجار در یک زرادخانه‌ی واقع در لاگوسِ نیجریه به مرگ ۱۱۰۰ نفر و بی‌خانمانی بیست‌هزار تن منتهی شد.

Lockheed P-38J Lightning - 1.jpg

Nb pinacoteca stieler friedrich wilhelm joseph von schelling.jpg شلینگ

Leopold von Sacher-Masoch, portrait 3.jpg مازوخ

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1285-1300\احتشام السلطنه.jpg$ احتشام‌السلطنه

شاه عباس Mainassara official.jpg میاناسارا

در میان ایرانیان شاه عباس اول صفوی به سال 949 و احتشام‌السلطنه، از سران مهم جنبش مشروطه، در ۱۲۴۱ در این روز زاده شده‌اند. زادگان دیگر این روز عبارت‌اند از: ولفگانگ آمادئوس موتسارت^[10] (1134)، فریدریش ویلهلم شلینگ^[11] فیلسوف آلمانی (1153)، لودویگ آخیم فون آرنیم^[12] فیلسوف و شاعر آلمانی (1159)، لویس کارول^[13] خالق آلیس در سرزمین عجایب (1210)، لئوپولد فون ساخر مازوخ^[14] نویسنده‌ی اتریشی و مروج ایده‌ی مازوخیسم (1214) و ویلهلم دوم^[15] امپراتور اتریش (1237).

در میان رفتگان این روز هم می‌توان از افراد یاد کرد: نروا^[16] امپراتور روم (۹۸ میلادی)، فرانسیس دریک^[17] کاشف انگلیسی (974 هجری خورشیدی)، ایوان تروبِتسکوی^[18] سردار روس (1128)، یوهان گوتلیب فیخته^[19] فیلسوف آلمانی (1192)، جوزپه وردی^[20] آهنگ‌ساز ایتالیایی (1279)، کارل گوستاف امیل مانرهایم^[21] سپهسالار فنلاندی و رئیس‌جمهور این کشور (1329) و سوهارتو^[22] رئیس‌جمهور اندونزی (1386).

President Suharto, 1993.jpg سوهارتو

ایوان تروبتسکوی

Carl Gustaf Emil Mannerheim.png مانرهایم

Johann Gottlieb Fichte.jpg فیخته

1590 or later Marcus Gheeraerts, Sir Francis Drake Buckland Abbey, Devon.jpg دریک

هشتم بهمن

Martyrdom of Imam Ali - By Yousef Abdinejad.jp.jpg

روز هشتم بهمن سال ۴۰ هجری خورشیدی حضرت علی به دست ابن‌ملجم مرادی به شهادت رسید. در همین روز به سال ۳۲۵ امیر معزالدوله دیلمی پس از فتح بغداد خلیفه مستکفی (عبدالله بن مکتفی) را کور کرد و از قدرت کنار زد؛ اما بر خلاف انتظار مردم دودمان عباسیان را منقرض نکرد و به جای او خلیفه‌ی دیگری –ابوالقاسم بن مقتدر- را نشاند که لقب معنادارش المطیع بود!

II. Mustafa.jpg

در هشتم بهمن 1073، سلطان مصطفی دوم (تصویر بالا) به خلافت عثمانی رسید. در 1224 ارتش انگلستان به رهبری سر هنری اسمیت در نبرد علیوال^[23] بر سپاهیان سیک پیروز شد. انگلیسی‌ها دوازده‌هزار و سیک‌ها بیست‌هزار نیرو داشتند و در نهایت حدود سیصد انگلیسی و حدود سه‌هزار سیک کشته شدند. در سال 1311 هم ‌رحمت‌علی‌خان نام پاکستان را برای اولین بار برای اشاره به قلمرو مسلمان‌نشین هند به کار برد.

حمله‌ی ژاپن به شانگهای

Bataille d'Aliwal 1.jpg جنگ فرانسه و پروس

شارلمانی

در هشتم بهمن سال 192 هجری خورشیدی شارلمانی^[24] بنیانگذار امپراتوری مقدس روم در اثر بیماری تنفسی در آخن درگذشت و پسرش لویی پرهیزگار جانشینش شد. در سال 925 هانری هشتم درگذشت و پسر نُه‌ساله‌اش ادوارد ششم جانشینش شد. در 1249 جنگ فرانسه و پروس با تسلیم شدن فرانسه و فتح پاریس به دست پروسی‌ها پایان یافت و در 1294 برای اولین بار پاریس توسط زپلین‌های^[25] آلمانی بمباران شد.

در همین روز به سال 1296 شورشیان کمونیست گارد سرخ در فنلاند شهر هلسینکی را گرفتند (تصویر بالا) و سنای فنلاند که نهاد قانونی راهبرد کشور بود به زندگی زیرزمینی روی آوردند. در 1343 مجلس کانادا پرچم این کشور را مشخص ساخت و در 1366 هم دادگاه عالی کانادا همه‌ی قوانین ضد سقط جنین را لغو کرد.

دو رخداد مهم در تاریخ مسیحیت در این روز رخ داده، یکی آنکه به سال 455 هجری خورشیدی پاپ به تکفیر و طرد هنری چهارم امپراتور مقدس روم پایان داد و پوزش او را پذیرفت و به این ترتیب سیطره‌ی قدرت پاپ بر امپراتور تثبیت شد. دیگر آن که در سال 899 شورای وُرمس^[26] شروع به کار کرد و در آن امپراتور روم مقدس دفاعیه‌ی مارتین لوتر در برابر پاپ را شنید (تصویر زیر) و این آغازگاه بالاگرفتن کار نهضت اصلاح دینی در اروپا بود.

در همین روز به سال 1102 آکادمی علوم روسیه در سن پترزبورگ به دست پِتر کبیر بنیان نهاده شد، در 1132 سر هوراس والپول^[27] در نامه‌ای که به دوستش نوشته بود کلمه‌ی serendipityرا که بر مبنای نام سراَندیب ساخته بود، وارد زبان انگلیسی کرد. در سال 1163 دانشگاه جرجیا که اولین نهاد آموزش عالی علومی در آمریکا بود تأسیس شد و در 1191 رمان «غرور و تعصب» اثر جین آستن^[28] منتشر شد.

Charles Curtis-portrait.jpg چارلز کرتیس

Mu'izz al-Dawla coin.jpg سکه‌ی معزالدوله دیلمی

Horace Walpole, 4th Earl of Orford سر هوراس والپول

در سال 1256 اولین شماره از دِیلی نیوز^[29] منتشر شد که اولین روزنامه‌ی دانشگاهی آمریکا بود. در 1274 والتر آرنولد^[30] اولین کسی بود که به خاطر سرعت غیرمجاز در رانندگی (به مبلغ یک شیلینگ) ‌جریمه شد. در 1280 بنیاد کارنگی^[31] در واشینگتن با بخشش ده‌میلیون دلاری آندرو کارنگی تأسیس شد و در 1285 هم چارلز کرتیس^[32] در کانزاس اولین سرخ‌پوستی شد که به مقام سناتوری رسید.

در 1313 ایسلند اولین کشور غربی بود که سقط جنین به دلایل پزشکی را قانونی ساخت. در 1334 الویس پریسلی برای اولین بار در تلویزیون آمریکا ظاهر شد و در ۱۳۳۷ شرکت لگو ساخت آجرهای بازی را به ثبت رساند. در ۱۳۶۳ خوانندگان نامدار آمریکایی آلبوم گروهی We Are the Worldرا برای یاری‌رسانی به قحطی‌زدگان آفریقا خواندند (تصویر زیر، بالایی) و در سال 1364 سفینه‌ی چلنجر^[33] دقایقی پس از پرتاب در آسمان منفجر شد و هر هفت فضانوردش کشته شدند (تصویر زیر، پایینی).

Afbeeldingsresultaat voor "We Are the World

زادگان نامدار این روز عبارت‌اند از:‌ حمد بن عیسی خلیفه امیر بحرین (1328) و نیکولاس سارکوزی^[34] رئیس‌جمهور فرانسه (1333). از میان رفتگان هشتم بهمن هم می‌توان از مصطفی صبحی ادیب و روزنامه‌نگار عثمانی و یکی از اولین کمونیست‌های قلمرو آناتولی یاد کرد که به سال 1299 درگذشت.

آجر لگو

رحمت‌علی‌خان در کنار علامه اقبال لاهوری

Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit October 2010 (105).jpg سارکوزی

Hamad bin Isa Al Khalifa April 2016.jpg حمد بن عیسی

Mustafa Suphi.jpg صبحی

نهم بهمن

Afbeeldingsresultaat voor battle of khafji

در روز نهم بهمن سال 1294، هنری مک‌ماهون نماینده‌ی انگلستان و حسین بن علی شریف مکه توافق‌نامه‌ای نوشتند که بر مبنای آن اگر اعراب در میانه‌ی جنگ جهانی اول با هم‌دستی انگلیسی‌ها بر ضد دولت عثمانی قیام می‌کردند، در نهایت خاندان او که همان سعودی‌ها باشند شاه عربستان شوند. در ۱۳۳۱ دكتر مصدق نخست‌وزير به سادچيكف سفير اتحاد جماهير شوروي اطلاع داد كه مدت قرارداد شيلات درياي خزر پايان يافته و دولت ايران مايل به تمديد امتياز نيست. حدود چهل سال بعد، در ۱۳۷۰، در جریان جنگ خلیج‌فارس نبرد خَفجی آغاز شد که اولین درگیری زمینی عراقی‌ها و آمریکایی‌ها بود (تصویر بالا). یک دهه بعد در ۱۳۸۱ هم بوش رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی‌اش از محور شرارت یاد کرد و گفت ایران و عراق و کره‌ی شمالی این محور را بر می‌سازند.

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1325-32\مکه مکرم 65.jpg$ خیمه‌ی حاجیان در مکه

Battle of Brienne Napoleon vs Cossacks.jpg نبرد برین

در نهم بهمن سال 135 هجری خورشیدی آن لوشان که رهبری شورشی موفق در چین را بر عهده داشت و امپراتور یان از دودمان تانگ را شکست داده بود، به دست پسرش چینگ‌شو به قتل رسید. در 1192 انقلابیون فرانسه در نبرد برین^[35] بر قوای متحد روس و پروس پیروزی شکننده‌ای به دست آوردند. در این نبرد سی‌هزار فرانسوی با بیست‌وپنج‌هزار روسی و پروسی جنگیدند و از هر طرف دوهزار تن کشته شدند.

حسین بن علی

هنری مک‌ماهون

این روز در ضمن با تمرکز و بسط قدرت در دولت آمریکا نیز مصادف بوده است. در سال 1212 آندرو جکسون^[36]، رئیس‌جمهور آمریکا، برای اولین بار در تاریخ این کشور به ارتش دستور داد اعتصابی کارگری را سرکوب کند، در 1241 ارتش آمریکا در نزدیکی رود خرس به سرخ‌پوستان شوشونِه^[37] حمله برد و چند صد تن را که بیشترشان زن و کودک بودند کشتار کرد. در 1269 لیلیوکالانی^[38] آخرین شاه هاوائی و تنها فرمانروای زن در این سرزمین شد که کمی بعد توسط آمریکایی‌ها از قدرت سرنگون شد و در سال 1286 گاندی پس از دو ماه از زندان انگلیسی‌ها آزاد شد. محکومیتی که استعمارگران برایش در نظر گرفته بودند همین مقدار بود و این نسبت به مجازات‌های شدید و خشنی که در این زمان آزادی‌خواهان هندی با آن روبرو بودند بسیار سبک بود.

نهم بهمن با چندین رخداد نظامی در جریان جنگ‌های جهانی هم مصادف بوده است. در سال ۱۲۹۵ برای اولین بار پاریس توسط زپلین‌های آلمانی بمباران شد. در 1296 ارتش سرخ در راه فتح اوکراین و اشغال کیف با دسته‌ای کوچک از دانشجویان مسلح اوکراینی روبرو شد و در نبرد کروتی^[39] با دادن تلفات زیاد آنان را کشتار کرد. در همین روز کمونیست‌های اوکراینی در کیف شورشی مسلحانه کردند اما با مقاومت مردمی روبرو شدند و پس از شش روز پراکنده شدند.

در دهم بهمن 1326 گاندی به دست یک هندوی افراطی به نام ناتورام گودسی ترور شد و به قتل رسید و در 1334، در واکنش به تحریم اتوبوس‌های مونتگمری^[40]، خانه‌ی مارتین لوتر کینگ رهبر جنبش مدنی سیاه‌پوستان را بمب‌گذاری کردند.

مجلس رقص آتشین شارل ششم

در سال‌های اخیر چند رخداد سیاسی هم در این روز رخ داده است. در 1367 بلغارستان با کره‌ی جنوبی ارتباط دیپلماتیک برقرار کرد و اولین کشور بلوک شرق بود که چنین می‌کرد، در 1374 ژاک شیراک رئیس جمهور فرانسه اعلام کرد که این کشور به آزمایش سلاح‌های هسته‌ای به شکلی قطعی پایان داده است و در 1379 به دنبال افشای خبرهایی درباره‌ی فساد مالی مقامات، هزاران دانشجو به مجلس اندونزی رفتند و خواهان برکنار عبدالرحمن وحید رئیس‌جمهور این کشور شدند.

Liliuokalani sitting on chair draped with feather cloak.jpg لیلیوکالانی

Afbeeldingsresultaat voor Bear River Massacre سرخپوستان شوشونه

یک رخداد غریب تاریخی در این روز هم آن که در سال 771 در یک مهمانی لباس رقصندگانی که در برابر شارل ششم شاه فرانسه می‌رقصیدند آتش گرفت و نزدیک بود شاه در این میان کشته شود! در این مهمانی شارل که عقلش پاره‌سنگ برمی‌داشت مشغول رقص با پنج رقاص بود و مشعلی که در دست برادرش لویی بود به لباس یکی از آن‌ها گرفت. در نتیجه چهار نفر از رقاص‌ها سوختند و شارل و نفر پنجم هم زخمی شدند. از جمله رخدادهای دیگر اینکه به‌سال 1168 برای اولین بار قایق نجات در کشتی‌ای به کار گرفته شد. در 1223 اولین اثر ادگار آلن پو به نام کلاغ منتشر شد و در 1264 کارل بنز^[41] اولین خودرو با سوخت بنزین را ساخت و چنین روزی در سال 1345 نقطه‌ی اوج جنبش هیپی‌ها رقص گروهی مانترا-راک در سان فرانسیسکو بود.

January uprising.jpg سربازان در جنگ کروتی

A black-and-white photo of the swami sitting cross-legged with a figure of round-eyed smiling deity to his right یک مرشد معنوی در جنبش هیپی‌ها

در میان مردم ایران‌زمین این کسان در نهم بهمن زاده شده‌اند: سلیمان نظیف شاعر پارسی‌گوی عثمانی (1248)، عبدالسلام فیزیک‌دان پاکستانی (1304)، حسن حبیبی دولتمرد (۱۳۱۶)، و فریدون فروغی خواننده‌ی پاپ (1329). در چنین روزی به سال 248 صالح بن وصیف سردار ترک عباسی به قتل رسید و در روز جمعه نهم بهمن سال ۱۳۱۵ (۱۷ ذیقعده ۱۳۵۵ق) عبدالکریم حائری یزدی بنیان‌گذار حوزه‌ی علمیه‌ی قم درگذشت. در 1328 هم احمد جابر صباح امیر کویت فوت کرد.

John D. Rockefeller Jr. cph.3a03736.jpg جان راکفلر

سلیمان نظیف

Abdus Salam 1987.jpg عبدالسلام

از میان انیرانیان هم لالا لاجپات رای نویسنده و ادیب هندی (1243)، جان راکفلر^[42] غول نفتی آمریکایی (1252) و محمد یوسف پیشوای وهابی نیجریه و بنیانگذار جنبش افراطی بوکو حرام (1348) در این روز زاده شده‌اند و اُرویل رایت^[43]، یکی از برادران رایت، در سال 1326 درگذشت.

حسن حبیبی

$G:\pix\projects\west\أحمد_الجابر_الصباح.jpg$ احمد جابر صباح

محمد یوسف

لاجپات رای

Jean Laffitte ↑
Treaty of Karlowitz ↑
Battle of Toba–Fushimi ↑
Birkenau ↑
Auschwitz ↑
Ibrahim Baré Maïnassara ↑
Fabian Gottlieb von Bellingshausen ↑
Mikhail Petrovich Lazarev ↑
Lockheed ↑
Wolfgang Amadeus Mozart ↑
Friedrich Wilhelm Joseph Schelling ↑
Ludwig Achim von Arnim ↑
Lewis Carroll ↑
Leopold von Sacher-Masoch ↑
Wilhelm II ↑
Nerva ↑
Francis Drake ↑
Ivan Trubetskoy ↑
Johann Gottlieb Fichte ↑
Giuseppe Verdi ↑
Carl Gustaf Emil Mannerheim ↑
Suharto ↑
Battle of Aliwal ↑
Charlemagne ↑
Zeppelins ↑
Diet of Worms ↑
Horace Walpole ↑
Jane Austen ↑
Daily News ↑
Walter Arnold ↑
Carnegie Institution ↑
Charles Curtis ↑
Space Shuttle Challenger ↑
Nicolas Sarkozy ↑
Battle of Brienne ↑
Andrew Jackson ↑
Shoshone ↑
Liliʻuokalani ↑
Battle of Kruty ↑
Montgomery ↑
Carl Benz ↑
John D. Rockefeller Jr. ↑
Orville Wright ↑

ادامه مطلب: ماه بهمن: دهم تا دوازدهم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب