ماه اسفند: بیست‌ودوم تا بیست‌وچهارم

ماه اسفند: بیست‌ودوم تا بیست‌وچهارم

بیست و دوم اسفند

مهم‌ترین و سرنوشت‌سازترین رخداد تاریخی روز بیست‌ودوم اسفند آن است که در این روز به‌سال دوم هجری خورشیدی جنگ بدر میان پیامبر اسلام و بزرگان مکه درگرفت و با پیروزی مسلمانان خاتمه یافت. این جنگ نقطه‌ی آغاز دگردیسی دین اسلام به جریانی سیاسی و نظامی بود و سیر بعدی تحول این دین و انقراض دولت ساسانی را رقم زد.

روز بیست‌ودوم اسفند سال ۱۳۳۹ اورل هریمن سفیر سیار و فرستاده‌ی ویژه رئیس‌جمهوری آمریکا وارد تهران شد.

در سال ۱۳۵۷ علی اصغر امیرانی مدیر مجله‌ی «خواندنی‌ها» و از مطبوعاتی‌های باسابقه‌ی ایران با تحریک چپ‌گرایان و شهادت کارگرانش به جرم اینکه به کارمندانش اجازه‌ی اعتصاب نداده و مخالف حجاب بانوان بوده دستگیر شد و پس از مدتی درگیری حقوقی در نهایت اعدام شد. درست یک سال پس از دستگیری او، در سال ۱۳۵۸ سپهبد نادر جهانبانی نیز با روند دادرسی مشابهی به‌دست انقلابیون اعدام شد.

جنگ اوسترویل

 امیرانی در دادگاه انقلاب

بیست‌ودوم اسفند سال ۵۳۸ میلادی ویتیگس^[1]، شاه اوستروگت‌ها^[2]، محاصره‌ی رم را برچید و به راونا^[3] رفت و شهر را به بلیزاریوس^[4] مدافع شهر وا نهاد. در 945 جنگ اوستِرویل^[5] میان شورشیان هلندی و اسپانیایی‌ها درگرفت و به این ترتیب جنگ‌های هشتادساله آغاز شد. در سال 969 جودار پاشا، سردار مراکشی، با دوهزار و پانصد سوار با ارتش ده‌هزارنفره‌ی پادشاهی سونقای که زیر فرمان شاهشان ازکیا اسحاق دوم می‌جنگیدند در نبرد توندیبی^[6] چیره شد و قلمرو سونقای در ساحل را فتح کرد.

ردپاهای انسان اولیه در ایتالیا

در سال 1281 عهدنامه‌ی هِی-هِران^[7] به آمریکا اجازه داد که کانال پاناما را در این کشور حفر کند و مالکیت آن را در دست داشته باشد. در 1299 مغولستان ادعای استقلال کرد در وضعیتی که دیکتاتور حاکم بر آن یک افسر روس خودکامه و خونخوار به نام رومان فون اونگرن استرنبرگ^[8] بود و در 1321 نازی‌ها گتوی یهودیان در کراکو^[9] را نابود کردند و در 1335 هم دانشجویان کوبایی در تلاشی ناکام برای کشتن رئیس‌جمهور خودکامه‌شان باتیستا به کاخ وی هجوم بردند.

در این روز چندین رخداد اجتماعی مهم هم واقع شده است. در 1017 کالج هاروارد را به‌یاد کشیشی به نام جان هاروارد به این صورت نام‌گذاری کردند. در سال 1223 کنسرتوی ویولن فلیکس مندلسون^[10] برای نخستین بار اجرا شد و در 1381 خبر کشف ردپاهای انسانی مربوط به سیصدوپنجاه‌هزار سال پیش در ایتالیا انتشار یافت.

مصطفی رشید پاشا

 ایرج میرزا

  هنری شرپنل

برکلی

در میان اهالی ایران‌زمین در روز بیست‌و‌دوم اسفند مصطفی رشید پاشا صدراعظم عثمانی در چنین روزی به سال 1178، ایرج میرزا به‌سال 1304 و محمود درویش شاعر و نویسنده‌ی فلسطینی در ۱۳۲۰ زاده شدند و شاهرخ میرزا پسر تیمور لنگ (825)، مریم فیروز (۱۳۸۶) درگذشتند. از میان انیرانیان جرج برکلی^[11] فیلسوف ایرلندی (1063) در این روز زاده شده‌ و هنری شرَپنِل^[12] مهندس انگلیسی و مخترع توپِ مشهور به شرپنل (1220)، هانس گئورک گادامر^[13] فیلسوف آلمانی (1380) و عباس محمود عقاد شاعر و روزنامه‌نگار مصری (1342) در این روز درگذشته‌اند.

محمود عقاد

نادر جهانبانی

 محمود درویش

هانس گئورگ گادامر  

بیست و سوم اسفند

در دوران معاصر در چنین روزی به‌سال ۱۳۰۷ قانون آزادي ورود نُقره به مملكت از تصويب مجلس گذشت. در سال 1370 زلزله‌ی ارزنجان جان نزدیک به پانصد تن را در ترکیه ستاند و در 1394 انفجار بمب در آنکارا به مرگ ۳۷ تن و زخمی‌شدن ۱۲۷ نفر منتهی شد.

و در 1075 نوخپِتِن^[14] که پایتخت آخرین دولت مستقل مایا بود به‌دست غارتگران اسپانیایی تصرف شد.

زلزله‌ی ارزنجان

 دفن استخوان‌های نیکفوروس

در سال 1259 الکساندر دوم تزار روس در نزدیکی کاخش به‌خاطر پرتاب بمبی کشته شد. در 1262 محاصره‌ی خارطوم توسط قوای مهدی سودانی آغاز شد. در 1317 اسلواکی از آلمان اعلام استقلال کرد و‌ در 1384 کودتای نظامی در چاد به شکست انجامید.

 ویرانه‌های نوخپِتِن

نبرد ایوری

رخدادهای فرهنگی و اجتماعی مهم این روز عبارت‌اند از آنکه در سال 252 هجری خورشیدی استخوان‌های نیکفوروس قدیس^[15] در پی کلیسای حواری مقدس کنستانتینوپل نهاده شد. در 968 در جریان جنگ‌های مذهبی فرانسه هانری اهل ناوار^[16] با سپاهیان هوگنو^[17] که پروتستان بودند در نبرد ایوری^[18] بر سپاهیان کاتولیک شارل دوکِ ماین^[19] غلبه کرد. در 1041 اوتو فون گویریک^[20] کتابی درباره‌ی خلأ‌ نوشت. در 1159 ویلیام هرشل^[21] اورانوس را کشف کرد. در 1305 اولین مسابقه‌ی قایق‌رانی زنان بین تیم‌های دانشگاه آکسفورد و کمبریج انجام پذیرفت. در 1309 اولین فیلم گویای هند به نام «عالم‌آرا» اکران شد. در سال 1320 آن میلر^[22] اولین بیماری بود که در آمریکا با پنیسیلین درمان شد. در 1366 بلندترین تونل زیرزمینی دنیا که هاکوداتِه را به آئوموری متصل می‌کند در ژاپن گشایش یافت و در 1372 اولین نسخه از نرم‌افزار لینوکس انتشار یافت.

فون گویریک

کارل مارکس

  ولایت خان

در میان اهالی ایران‌زمین امیرخان هنرپیشه‌ی هندی در 1343 زاده شد. از سوی دیگر و ………. ولایت‌خان نوازنده‌ی سیتار هندی در 1382 درگذشته‌اند.

پاول ارلیش

یوهان اشتراوس

امیرخان

مهدی سودانی

در میان انیرانیان یوهان اشتراوس نخست^[23] آهنگ‌ساز اتریشی (1182)، ویکتور امانوئل دوم^[24] شاه ایتالیا (1198)، جیووانی شیاپارلی^[25] اخترشناس و مورخ ایتالیایی (1213)، پاول ارلیش^[26] زیست‌شناس آلمانی (1232) و آلبرت اینشتین^[27] (1257) در این روز زاده شدند و کارل مارکس^[28] فیلسوف آلمانی (1261)، جرج ایستمن^[29] مخترع آمریکایی و مؤسس شرکت دوربین‌سازی ایستمن کداک (1310) و ورنر فون بلومبرگ^[30] سپهسالار آلمانی (1324) در این روز درگذشتند.

فون بلومبرگ

جرج ایستمن

 جیووانی شیاپارلی

بیست و چهارم اسفند

در روز بیست‌وچهارم اسفندماه سال 942 اکبرشاه گورکانی (تصویر بالا) جزیه‌ی نامسلمانان را در قلمرو خود لغو کرد. در همین روز به سال 1299 طلعت‌پاشا صدراعظم عثمانی که طراح اصلی نسل‌کشی ارمنیان بود در برلین به‌دست یک ارمنی بیست‌وسه‌ساله به‌نام سوغومون تِهلیریان کشته شد. در چنین روزی به‌سال ۱۳۰۱ نخستین نوشتار نیما یوشیج درباره‌ی شعر نو انتشار یافت و آن بندی از شعر «افسانه» بود که در روزنامه‌ی «قرن بیستم» با مدیریت عشقی همدانی چاپ شد. بر خلاف آنچه اغلب تصور می‌شود، مقدمه‌ای که نیما بر منظومه‌اش نوشته بود و با آرای عشقی هم‌راستا بود بیشتر موردتوجه او بود و او در این شماره تنها آن مقدمه و یک بند از افسانه را چاپ کرد و در شماره‌ی بعد هم چند بند دیگر را منتشر کرد و باقی‌اش انتشار نیافت تا سه دهه‌ی بعد که احمد شاملو آن را به چاپ رساند.

نیمایوشیج

بهرام آریانا، تیمور بختیار، عبدالله هدایت

عشقی همدانی 

در همین روز به‌سال ۱۳۱۷ محمد حجازی نخستین شماره از روزنامه‌ی «ایران امروز» را منتشر کرد و در ۱۳۲۳ دکتر بِنِش^[31] رئیس‌جمهوری چک اسلواکی به تهران وارد شد. در سال ۱۳۳۹ شاه در ارتش تصفیه‌ی دامنه‌داری کرد و امیران بلندپایه‌ی ارتشی از جمله ارتشبد عبدالله هدایت و سپهبد حاج علی کیا و سپهبد تیمور بختیار را از کار برکنار کرد. در همین روز به سال 1389 هم جنگ داخلی در سوریه آغاز شد.

تظاهرات موافقان (بالا) و مخالفان (پایین) اسد در سوریه

روز بیست‌وچهارم اسفند سال ۳۱۳ میلادی شاه سکاهای قلمرو چین که در منابع چینی نامش به صورت لیو کونگ، شوان‌مینگ یا امپراتور ژائو وو ثبت شده، شاه دولت جین را که هوئی‌دی نام داشت، دستگیر کرد و کشت. در همین روز به‌سال 867 هجری خورشیدی کاترین کورنارو^[32] ملکه‌ی قبرس این جزیره را به ونیز فروخت!

 کاترین کورنارو

جنگ خارکف

میکادو

در سال 1161 جرج واشینگتن در سخنرانی هیجان‌انگیز و پراحساسی از افسرانش خواست تا از دسیسه‌ی سردار رقیبش نیوبورگ^[33] حمایت نکنند. در نتیجه ایشان به او وفادار ماندند و کودتای حریفش به شکست انجامید. در 1294 وودرو ویلسون ۴۸۰۰ سرباز آمریکایی را به فراسوی مرزهای مکزیک فرستاد تا پانچو ویلا را دستگیر کنند. در 1295 تزار نیکولای دوم بعد از به پیروزی رسیدن انقلاب از سلطنت کناره‌گیری کرد و به این شکل سلطنت ۳۰۴ساله‌ی دودمان رومانف خاتمه یافت. در 1321 سپاه هفتادهزارنفری آلمانی‌ها در جریان سومین جنگ خارکوف^[34] پس از جنگ خونینی این شهر را از ارتش ۳۴۶هزارنفره‌ی شوروی‌ها بازپس گرفتند و در 1343 لیندون جانسون به درگیری و سرکوب تظاهرکنندگان در سخنرانی‌ای واکنش نشان داد و برنامه‌ی دادن حق رأی به سیاه‌پوستان را با این موج پیش برد. در سال 1368 میخائیل گورباچف به ریاست جمهوری روسیه برگزیده شد و در 1386 مردم لهاسا و شهرهای دیگر تبت در اعتراض به ستم چینی‌ها تظاهرات کردند.

نمونه‌ای اولیه از خودروی رویز رویس

در سال 1197 آگوست ژان فرِسنل^[35] نشان داد که نور رفتار موجی دارد و به این ترتیب جایزه‌ی آکادمی علوم پاریس را برد و رویاروی هواداران نیوتون قرار گرفت که به رفتار ذره‌ای نور قائل بودند. در 1284 شرکت خودروسازی رولز رویس تأسیس شد. در 1330 در جزیره‌ی سیلاوس^[36] واقع در اقیانوس هند طی بیست‌وچهار ساعت ۱۸۷۰ میلی‌متر باران بارید و رکوردی جهانی به بار آورد و در سال 1363 هم اولین نشانی اینترنتی به‌صورت آزمایشی ساخته شد.

بیست‌وچهارم اسفند در ضمن با نمایش و سینما هم پیوندی دارد. چون در سال 1263 اپرای میکادو اثر و. س. گیلبرت^[37] و آرتور سولیوان^[38] در لندن بر صحنه رفت.

 آگوست فرسنل

میخائیل گورباچف

گئورگ تلمان

از میان مردم ایران‌زمین رضاشاه (۱۲۵۶) در بیست‌وچهارم اسفند زاده شده و شیخ علاءالدوله سمنانی (۷۱۴) و هوهانس شیراز شاعر ارمنی (1362) در این روز چشم از جهان فرو بسته‌اند.

در میان انیرانیان گئورگ فیلیپ تلمان^[39] آهنگ‌ساز آلمانی (1059)، اومبرتوی اول^[40] شاه ایتالیا (1222)، در این روز به دنیا آمده‌اند و نیکولای بوخارین^[41] سیاستمدار کمونیست روس (1316) و ارسطو اوناسیس^[42] سرمایه‌دار یونانی (1353) از دنیا رفته‌اند.

هوهانس شیراز

 رضا شاه پهلوی

نیکولای بوخارین 

 

 

1. Vitiges ↑
2. Ostrogoths ↑
3. Ravenna ↑
4. Belisarius ↑
5. Battle of Oosterweel ↑
6. Battle of Tondibi ↑
7. Hay–Herrán Treaty ↑
8. Roman von Ungern-Sternberg ↑
9. Kraków ↑
10. Felix Mendelssohn ↑
11. George Berkeley ↑
12. Henry Shrapnel ↑
13. Hans-Georg Gadamer ↑
14. Nojpeten ↑
15. Saint Nicephorus ↑
16. Henry of Navarre ↑
17. Huguenots ↑
18. Battle of Ivry ↑
19. Duke Charles de Mayenne ↑
20. Otto von Guericke ↑
21. William Herschel ↑
22. Anne Miller ↑
23. Johann Strauss I ↑
24. Victor Emmanuel II ↑
25. Giovanni Schiaparelli ↑
26. Paul Ehrlich ↑
27. Albert Einstein ↑
28. Karl Marx ↑
29. George Eastman ↑
30. Werner von Blomberg ↑
31. Edvard Beneš ↑
32. Catherine Cornaro ↑
33. Newburgh ↑
34. Third Battle of Kharkov ↑
35. Augustin-Jean Fresnel ↑
36. Cilaos ↑
37. W. S. Gilbert ↑
38. Arthur Sullivan ↑
39. Georg Philipp Telemann ↑
40. Umberto I ↑
41. Nikolai Bukharin ↑

42. Aristotle Onassis ↑

 

 

ادامه مطلب: ماه اسفند: بیست‌وپنجم تا بیست‌وهفتم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب