ماه بهمن: بیستودوم تا بیستوچهارم
بیست و دوم بهمن
واجدعلی شاه
کتاب مسمی به نبی
گوردیان
در روز بیستودوم بهمن سال ۲۴۴ میلادی گوردیان سوم امپراتور روم که به ایران حمله کرده بود، هنگام حمله به تیسفون در فَلوجه، واقع در میانرودان، به سختی از ایرانیان شکست خورد و به قتل رسید. در سال ۱۲۳۵، سربازان کمپانی هند شرقی انگلیس قلمرو اوده در شمال هند (استان اوتارپرادش امروزین) را فتح کردند و واجدعلیشاه فرمانروای فرهیخته و محبوب آنجا را به کلکته تبعید کردند.
مراسم کنارهگیری آخرین امپراتور چین
در سال 636 هجری خورشیدی، ارتش مغول بهرهبری هلاکوخان بغداد را فتح کردند و دودمان عباسی را منقرض کردند. در سال ۱۳۰۲، محمد حسن میرزا قاجار برای اولین بار در مقام نایبالسلطنه با رضاخان در مراسمی مشترک شرکت کرد و آن آیین گشایش تأسیس مجلس پنجم مشروطه بود. در ۱۳۳۸ انگلیسیها در قلمرو مستعمراتیشان در جنوب عربستان فدراسیون امارت عرب را پدید آوردند که بعدتر به یمن جنوبی تبدیل شد.
در روز بیستودوم بهمن سال ۱۳۵۷، انقلاب اسلامی در ایران به پیروزی رسید. شبانگاه همین روز در عراق سخنرانیهایی در هواداری از آیتالله خمینی ایراد شد و مردم عراق همزمان با مردم ایران پیروزی انقلاب را جشن گرفتند و تظاهراتی برپا کردند.
انقلاب اسلامی ایران
روز بیستودوم بهمن سال 1290 شوانتونگ[1] آخرین امپراتور چین کنارهگیری کرد. در 1174، اولین نشست سنای آمریکا برگزار شد در 1320 ژنرال آیزنهاور آمریکایی به فرماندهی کل قوای متفقین در اروپا برگزیده شد و یک سال بعدش در ۱۳۲۳ موافقتنامهی یالتا دربارهی طرح نهایی برای شکست آلمان از طرف روزولت و چرچیل و استالین امضا شد.
در سال 1331 اتحاد جماهیر شوروی که اولین دولتی بود که اسرائیل را به رسمیت شناخته بود، روابط خود را با آنجا قطع کرد و در 1342 یونانیها و ترکها در لیماسول[2] قبرس با هم جنگیدند. در سال 1349 هم هشتادوپنج کشور پیمان کنترل سلاح در دریاها را امضا کردند که آزمایش بمب اتمی در کف دریاها را ممنوع میساخت و در 1368 نلسون ماندلا پس از ۲۷ سال از زندان آزاد شد. به سال 1389 انقلاب در مصر به کنارهگیری حسنی مبارک منتهی شد (تصویر بالا).
سوسنیوس
نبرد بوکیت تیماه
ایزابل اول
نلسون ماندلا
بیستودوم بهمن در تاریخ دین هم روز جالبتوجهی بوده است. بر اساس تاریخ اساطیری، در چنین روزی به سال ۶۶۰ پ.م کشور ژاپن بهدست امپراتور-خدای شینتو به نام جیمو که نوادهی ایزدبانوی خورشید (آماتِراسو) و خدای توفان (سوسانو) دانسته میشود تأسیس شد و در 880 هجری خورشیدی، ایزابل اول، ملکهی کاستیل[3]، در فرمانی به همهی اتباع مسلمانش حکم کرد که به دین مسیح بگروند!
در بیستودوم بهمن سال 1004، سوسِنیوس[4] اول، شاه اتیوپی، به همراه آفونسو مِندِس[5] اعلام کردند که کلیسای کهنسال اتیوپی تابع کلیسای رم است و به این ترتیب کیش کاتولیکی در حبشه به دین رسمی تبدیل شد و در 1236 هم دختری به نام برنادت سوبیرو[6] در لورد فرانسه تصویری از مریم مقدس را دید و این معجزه را به خانوادهاش اطلاع داد. در سال 1307 هم دولت ایتالیا و واتیکان عهدنامهی لاتران[7] را امضا کردند.
دختر سرهنگ
لومباردها در جنگ صلیبی
جیمو
برنادت
در چنین روزی به سال 880 واسکو دوگاما[8] دومین سفرش بهجانب هند را آغاز کرد. بیستودوم بهمن در تاریخ فرهنگ و هنر هم روز مهمی بوده است. در سال 1204 دانشگاه کالج لندن تأسیس شد، در 1218 گایتانو دونیزِتی[9] اپرای «دختر سرهنگ[10]» را در پاریس بر صحنه برد و در 1221 جوزپه وردی[11] اپرای «لومباردها در اولین جنگ صلیبی[12]» را در میلان به نمایش در آورد. در 1302 هم موسیقی Rhapsody in Blue اثر جرج گرشوین[13] که پیشگام موسیقی تجربی مدرن بود در نیویورک اجرا شد.
در 1315 تحصن نشستهی کارگران جنرال موتورز باعث شد این کارخانه اتحادیهی کارگران خودروسازی را به رسمیت بشناسد، در 1316 اولین برنامهی تلویزیونی علمیتخیلی در شبکهی بیبیسی تولید شد که داستانش از نمایشنامهی آر.یو.آر اثر کارل چاپک[14] اقتباس شده بود و در 1356 انتشار آثار ارسطو، چارلز دیکنز و ویلیام شکسپیر برای نخستین بار در چین کمونیست مجاز شمرده شد!
هانس گئورک گادامر
مرضیه وحید دستجردی
احمد توفیق پاشا
جرج مردیت
دایاناندا ساراسواتی
در میان مردم حوزهی تمدن ایرانی، دایاناندا ساراسواتی[15] پیشوای دینی هندی و مؤسس فرقهی آریا ساماج (نسخهای اصلاحشده از دین هندو که بتپرستی را منع میکرد) (1202)، احمد توفیق پاشا صدراعظم عثمانی (1223) و مرضیه وحید دستجردی وزیر بهداشت (1337) در این روز زاده شدهاند و علاءالدین بهمنشاه، بنیانگذار دودمان بهمنی در دکن هند (736) و فخرالدین علی احمد، رئیسجمهور هند (1355) در این روز از دنیا رفتهاند.
از میان انیرانیان زادگان نامدار بیستودوم بهمن عبارتاند از: جرج مردیت[16] داستاننویس و شاعر انگلیسی (1206)، توماس ادیسون (1225)، هانس گئورک گادامر[17] فیلسوف آلمانی (1278) و مانوئل نوریگا رهبر پاناما (1312). از میان رفتگان مشهور هم میتوان از این نامها یاد کرد: هراکلیوس امپراتور روم (19 هجری خورشیدی)، کارل فون تریر[18] استاد اعظم فرقهی تُتُنها[19] (702)، امانوئل کانت[20] بنیانگذار مهمترین فلسفهی عصر خرد (1182)، الکساندر گریبایدوف[21] (1207)، سیولویا پلات[22] ادیب و شاعر آمریکایی (1341)، فرانک هربرت[23] نویسندهی رمانهای علمی تخیلی (1364) و پاول فایرآبند[24] فیلسوف انریشی (1372).
کانت
فخرالدین علی احمد
پاول فایرآبند
بیستوسوم بهمن

روز ٢٣ بهمن سال ۱۳۳ هجری خورشیدی، بهزاد وندادان که بیشتر با نام ابومسلم خراسانی شهرت دارد، در سن سیوپنجسالگی، بهدست خلیفهی عباسی که خود بر تخت نشانده بود به قتل رسید. بهزاد وندادان در خرداد همین سال به زیارت کعبه رفت و پس از ادای حج برای دیدار خلیفه به کوفه سفر کرد. در این میان، سفاح خلیفه عباسی که با کمک ابومسلم و شکست امویان به خلافت رسیده بود درگذشت و ابومسلم برای بهخلافترساندن برادرش ابوجعفر منصور با دشمنان او جنگید و او را به قدرت رساند؛ اما چون انحصارطلبیاش در قدرت را دید از او آزرده شد و بهسوی خراسان حرکت کرد. اما پیکی از طرف منصور عباسی آمد و با دلجویی از او به بازگشت دعوتش کرد. به این ترتیب، بهزاد وندادان در روز ٢٢ بهمن ١٣٣ به لشگرگاه خلیفه در رومیه (مداین) وارد شد و با احترام مورد پذیرایی قرار گرفت. ولی روز بعد، وقتی به دعوت خلیفه یکه و تنها و بینگهبان به دیدار وی رفت، بهنامردی از پشت با خنجر و شمشیر به قتلش رساندند.
در همین روز به سال 1299، بلشویکهای گرجی که شمارشان بسیار اندک بود، در تفلیس سر به شورش برداشتند و زمینه را برای حملهی ارتش سرخ به این سرزمین هموار ساختند. در سال ۱۳۲۹ ثریا اسفندیاری طی مراسمی ساده با محمدرضا شاه ازدواج کرد و درست چهار سال بعد در ۱۳۳۳ این زوج به انگلستان سفر کردند و در همین روز در ضیافت کاخ باکینگهام با ملکهی انگلستان و چرچیل و ایدن همسفره شدند.
در سال 1361 صد زن پاکستانی در لاهور با تظاهراتشان به قانون تازهی ضیاءالحق در محدودسازی زنان اعتراض کردند. پلیس ایشان را کتک زد و گاز اشکآور به سویشان شلیک کرد و برخیشان را هم زندانی کرد؛ اما این قانون در نهایت برچیده شد و در ۱۳۸۱ یک هواپیمای مسافربری توپولوف پیش از نشستن در فرودگاه خرمآباد سقوط کرد و ۱۱۹ سرنشینش کشته شدند.
پدرو دو والدیویا و تأسیس شهر سانتیاگو
نبرد چاکابوکو
در سال 971 سه هزار مدافع کرهای که زیر فرمان کوون یول میجنگیدند ده هزار مهاجم ژاپنی را در جریان محاصرهی هاینگجو[25] پس زدند و تلاش ژاپنیها برای فتح کره را با شکست روبرو ساختند.
در سال 1149 گوستاو سوم شاه سوئد شد، در 1195 یک سپاه متحد شیلیاییآرژانتینی با ۳۵۰۰ سرباز که از ناسیونالیستها تشکیل شده بود، پس از عبور از آند، ارتش استعماری اسپانیا را که ۲۶۰۰ نفر عده داشت، در نبرد چاکابوکو[26] شکست دادند و نیمی از هماوردان را کشتند یا اسیر کردند و در 1196 برناردو اوهیگینس[27] استقلال شیلی از اسپانیا را اعلام کرد.
در 1203 سرخپوستان کریک که خونشان به اروپاییان و آفریقاییها آمیخته بود از سرزمینشان در جورجیا رانده شدند و ناگزیر به سوی غرب کوچ کردند. در 1210 اکوادور جزیرهی گالاپاگوس را به خاک خود منضم ساخت. در 1267 قانون اساسی ژاپن نوشته شد، در 1320 ارتش ژاپن در نبرد بوکیت تیماه[28] بر قوای استعمارگر اروپایی پیروز شد. در 1338 فرانسه بمب اتمیاش را آزمایش کرد و چهارمین کشور دارای سلاح اتمی شد و سنگاپور را فتح کرد. در 1346 ارتش کرهی جنوبی در روستاهای فونگنی و فونگنات هفتادهشتاد روستایی غیرمسلح را به بهانهی همدستی با کمونیستها شکنجه کرده و به قتل رساندند. در 1370 قانون اساسی مغولستان تصویب شد و در 1377 هم بیل کلینتون رئیسجمهور آمریکا که به خاطر ارتباط نامشروع با منشیاش و دروغگویی محاکمه میشد، پس از آنکه معلوم شد هر دو جرم را مرتکب شده، تبرئه شد.
گوستاو سوم
ایزاک وودوارد
محاصرهی هاینگ جو
این روز در ضمن با چند رخداد جنائی و قضایی نیز مصادف بوده است. در سال 1324 ایزاک وودارد[29] کهنهسرباز سیاهپوست آمریکایی به بهانهای بهدست پلیس کارولینا بهشدت مورد ضربوشتم قرار گرفت، طوری که بینایی هر دو چشمش را از دست داد. این واقعه به برانگیختن اعتراض هواداران حقوق مدنی سیاهپوستان انجامید و اورسون ولز فیلم Touch of Evil را بر آن مبنا ساخت. در 1352 الکساندر سولژنیتسین[30] برندهی جایزهی نوبل ادبیات در سال ۱۳۴۹ از شوروی تبعید شد و در 1371 دو پسربچهی دهساله جیمز بالگر[31] دوساله را از یک مرکز خرید ربودند و پس از شکنجهکردن به قتلش رساندند و بعد هم جسدش را روی ریل راهآهن گذاشتند تا مرگش تصادفی قلمداد شد و در نهایت قطاری جسد کودک را متلاشی کرد. قاتلان دستگیر و محاکمه و محکوم شدند و جوانترین قاتلان تاریخ معاصر انگلستان محسوب میشوند. هر دو پس از آنکه چند سال زیرنظر بودند آزاد شدند. در 1372 هم چهار دزد تابلوی مشهور «جیغ» اثر ادوارد مونک[32] را از موزهی ملی نروژ ربودند.

جیمز بالگر و قاتلانش
یک قربانی کشتار فونگنی
از رخدادهای فرهنگی و اجتماعی این روز یکی آنکه در 919 پدرو دو والدیویا[33] شهر سانتیاگو در شیلی را بنیان نهاد که در ابتدای کار اردوگاه نظامی غارتگران اسپانیایی بود. دیگر آنکه در 1168 کواکرها[34] که فرقهای مسیحی بودند به کنگرهی آمریکا نامه نوشتند و درخواست الغای بردگی را مطرح کردند. در 1233 هم دانشگاه ایالتی میشیگان تأسیس شد.
در سال 1325 کریستین دیور با عرضه کردن مُد New Look که مشتمل بر ۹۰ جامهی تابستانه بود باعث شد پاریس بار دیگر موقعیت پیشین خود را در تنظیم سبک زندگی مدرن بازیابد. در 1332 برای نخستین بار از رایانهای به اسم LEO برای انجام کارهای مالی و حرفهای استفاده شد و در 1339 اتحاد جماهیر شوروی سفینهی وِنِرا ۱ را به سوی سیارهی ناهید پرتاب کرد. در سال 1375 فضانورد شاتل دیسکاوری برای تعمیر تلسکوپ هابل به آسمان رفت. در 1378 یک برنامهنویس هلندی ویروس آنا کورنیکووا[35] را نوشت و پخش کرد که میلیونها پست الکترونیکی را آلوده کرد و تصویر این قهرمان تنیس را نمایش میداد.
ونرا-۱
سولژنیتسین
سرخپوستان کریگ
در روز بیستوسوم بهمن، چهار تن از نامداران قلمرو ایران زمین درگذشتهاند: جهاندار شاه گورکانی (1091)، صمدبیگ مهمانداروف سردار ارتش روس و وزیر جنگ جمهوری زودگذر آذربایجان (1309)، شاهزاده كامران ميرزا فرزند ناصر الدين شاه قاجار (۱۳۰۷) و رضاقلیمیرزا ظلی پسر ظلالسلطان (۱۳۲۴).
آرن دارونوفسکی
آونگ سان
داروین
جیغ اثر ادوارد مونک
زادگان نامدار دیگر در این روز عبارتاند از: کارل رایشنباخ[36] شیمیدان و فیلسوف آلمانی (1166)، چارلز داروین[37] و آبراهام لینکلن[38] (هر دو در 1187)، ژرژ سیمنون[39] نویسندهی فرانسوی (1281)، آونگ سان[40] وزیر دولت استعماری برمه (1293) و دارن آرونوفسکی[41] کارگردان آمریکایی (1347).
رفتگان مشهور این روز هم عبارتاند از فریدریش اشلایرماخر[42] بنیانگذار هرمنوتیک (1212) و حسن البنا بنیانگذار اخوانالمسلمین (1327)
سیمنون
مهمانداروف
اشلایرماخر
لینکلن
جهاندار
بیستوچهارم بهمن

روز بیستوچهارم بهمن سال 1117، سپاهیان نادرشاه در نبرد کَرنال[43] بر ارتش محمدشاه گورکانی پیروز شدند و هند را فتح کردند. نادرشاه جواهرات شاه شکستخورده را مصادره کرد؛ اما اسیران را رها کرد و شاه شکستخورده را بار دیگر بر تخت نشاند. در این نبرد، هزار ایرانی با سیصدهزار هندی جنگیدند و با دادن ۱۱۰۰ نفر تلفات بین بیست تا سیهزار تلفات بر هماوردان وارد آوردند (تصویر بالا).
در همین روز به سال ۱۲۹۹، وینستون چرچیل به وزارت مستعمرات انگلستان رسید و این انتصاب نکبت و بدبختی بزرگی برای مردم هند و مخاطرههایی بزرگ برای ایران به دنبال داشت. درست یک سال بعد، رضا خان میرپنج که پس از کودتا به قدرتی نسبی رسیده بود اعلام کرد که هر نوع دزدی، حتی در حد یکقرانی، با اعدام کیفر خواهد دید. در ۱۳۰۶ هم به حکم دادگاه نظامی سرهنگ محمودخان پولادین در باغشاه اعدام شد. سرهنگ پولادین با همدستی یاور نصراللهخان، یاور احمدخان پولادین و یاور روحاللهخان و حایم نمایندهی کلیمیان در مجلس قصد داشتند رضاشاه را به قتل برسانند و قدرت را به دست بگیرند.
در سال ۱۳۲۱ مهدی دادور (وثوقالسلطنه) به استانداری آذربایجان منصوب شد. ده سال بعد، در ۱۳۳۱، نواب صفوي رهبر فدائيان اسلام از زندان آزاد شد و در ۱۳۳۲ قرارداد خرید کارخانهی برق پنجاههزارکیلوواتی برای شهر تهران با نمایندگان کارخانهی آلستوم به امضاء رسید. کارخانه مبلغ چهارمیلیونوپانصدهزار دلار خریداری شد. در 1369 هم موشک «هوشمند» آمریکاییها که با لیزر هدایت میشد به پناهگاه امیریه در بغداد خورد و همهی چهارصد شهروند غیرنظامیای را که در آن پناه گرفته بودند به قتل رساند. آمریکاییها ادعا کردند گمان میبردهاند از این پناهگاه برای فعالیتهای نظامی استفاده میشده است!
پناهگاه امیریه در بغداد
کمونیستهای نپالی
در بیستوچهارم بهمن 1182، صربها به رهبری قرهدُردی در برابر حاکمیت عثمانیها سر به شورش برداشتند. در 1290 آریزونا به چهلوهشتمین ایالت آمریکا تبدیل شد و به این کشور پیوست و در همین روز نیروی دریایی آمریکا اولین زیردریایی با موتور دیزلی را به دریا انداخت. در 1291، دالای لامای سیزدهم استقلال تبت از حاکمیت مانچوهای چین را اعلام کرد. در 1297 جنگ روسیهی شوروی و لهستان آغاز شد. در سال 1309 پایتخت دولت استعماری انگلیس در هند از کلکته به دهلی نو انتقال یافت. در 1323 مدافعان آلمانی و بلغاری بوداپست که جمعیتشان به صدهزار تن میرسید، پس از یک ماه و نیم محاصره تسلیم ارتش سرخ شوروی شدند که نیممیلیون نفر جمعیت داشت. ارتش سرخ از ورود آذوقه به شهر جلوگیری میکردند، در نتیجه قحطیای در بوداپست رخ داد که در کنار حملهی مداوم روسها به مرگ سیوهشتهزار شهروند بلغار منتهی شد. از مدافعان چهلهزار تن در جریان محاصره کشته شدند و باقی اسیر شدند و در اردوگاههای روسی به قتل رسیدند. بلشویکها به زنان بوداپست هم تجاوز کردند و اموال مردم را به غارت بردند. در نهایت هم، چون شمار اسیرانشان را بیش از واقع اعلام کرده بودند، شمار زیادی از مردم غیرنظامی بوداپست را هم گرفتند و در میان اسیران جنگیشان جا زدند! روسها پس از آن هم کل آلمانیتبارهای بلغارستان و بعدتر حدود نیممیلیون بلغاری را به اردوگاههای کار اجباری خود فرستادند که تقریباً همهشان طی چند سال بعد کشته شدند.
در سال 1334، در واپسین شب از بیستمین کنگرهی حزب کمونیست شوروی، نیکیتا خروشچف در سخنرانی سریاش جنایتهای استالین را محکوم کرد. در سال 1362 کنستانتین چرنِنکو[44] پس از یوری آندروپوف[45] به رهبری حزب کمونیست شوروی رسید و در 1374 کمونیستهای نپالی که تا حدودی پیرو مائو محسوب میشدند جنگی داخلی را در این کشور آغاز کردند که ده سال به درازا کشید و به مرگ بیش از بیستهزار تن منتهی شد که نیمیشان غیرنظامی بودند.
کاترین هوارد
کنگرهی بیستم حزب کمونیست شوروی
فتح بوداپست
روز بیستوچهارم بهمن سال 256 هجری خورشیدی، پاپ جان هشتم تاج را بر سر شارل چاق (تصویر سکهاش، تصویر زیر) گذاشت و او را به عنوان امپراتور مقدس روم به رسمیت شمرد. این روز با محاکمهها و کیفرهای مشهور تاریخ هم مصادف بوده است. در 880، فرمانروایان کاتولیک با اعمال نفوذ پاپ فرمانی صادر کردند و همهی مسلمانان قلمرو اسپانیا و بهویژه گرانادا را به تغییر دین به آیین ترسایی کاتولیک تکلیف کردند.
در سال 920 کاترین هوارد[46]، پنجمین زن هانری هشتم، به جرم زناکاری اعدام شد. در 1070، حدود هشتاد تن از اعضای طایفهی مکدونالد در گلنکو[47] واقع در اسکاتلند به جرم اینکه بهشکل مناسبی نسبت به شاه جدیدشان ویلیام اورانژ اعلام سرسپردگی نکرده بودند، کشته شدند. در 1302 هم شرکت «ثبت لوح پردازشگر» در آمریکا نامش را به «دستگاههای بینالمللی کسب و کار[48]» تغییر داد که همان IBM است.
متن مادرید
چرننکو
شمع موتور باستانی
تعقیب دینی گرانادا
بیستوچهارم بهمن در ضمن روز کشفهای شگفتانگیز و اعلامهای غریب هم هست. در چنین روزی به سال 1339 در یک اکتشاف بحثبرانگیز، یک شمع موتور خودرو که در داخل یک تکه سنگ نیممیلیونساله مومیایی شده بود کشف شد! این شمعها در ابتدای قرن بیستم اختراع شدند و از آن هنگام نظریههای علمی و شبهعلمی زیادی در این مورد که چطور چنین چیزی در میانهی سنگی چنین قدیمی جای داشته پیشنهاد شده است. در 1345 پژوهشگران آمریکایی در کتابخانهای در اسپانیا «متن مادرید» را یافتند که به قلم لئونارد داوینچی نوشته شده بود. در 1379 سفینهی NEAR Shoemaker بر سطح خردهسیارهی 433 Eros فرود آمد و اولین دست ساختهی بشر شد که بر خردهسیارهای مینشست و در 1382 بزرگترین الماس دنیا در فضا کشف شد و کوتولهی سفیدی بود به نام BPM 37093که به یاد آوازی از گروه بیتلها آن را لوسی نامیدند. در سال 1386 هم کِوین راد[49] نخستوزیر استرالیا در نطقی تاریخی از بومیان این سرزمین به خاطر آنکه منقرضشان کرده بودند عذرخواهی کرد!
میرزا غلام احمد در قادیان به سال ۱۲۷۸
نوواک
کوین راد
لاسول
در روز بیستوچهارم بهمن سال ۳۲۱ هجری خورشیدی ابوبکر محمد بن رائق، امیرالامرای دولت عباسی که تباری خزر داشت به دست سرداران رقیبش که ترک بودند کشته شد. در همین روز شمار زیادی از نامداران زاده شدهاند که برخیشان عبارتاند از: میرزا غلام احمد پیشوای دینی هندی و مؤسس فرقهی احمدیه (1213)، لویی رنو[50] (تصویر زیر) مهندس فرانسوی و بنیانگذار شرکت خودروسازی رنو (1255)، پاول لازارسفیلد[51] جامعهشناس اتریشی (1279)، هارولد لاسول[52] جامعهشناس آمریکایی (1280) و کیم نوواک[53] هنرپیشهی آمریکایی (1311).

- Hsian-T’ung ↑
- Limassol ↑
- Isabella I, Queen of Castile ↑
- Susenyos ↑
- Afonso Mendes ↑
- Bernadette Soubirous ↑
- Lateran Treaty ↑
- Vasco da Gama ↑
- Gaetano Donizetti ↑
- La fille du régiment ↑
- Giuseppe Verdi ↑
- I Lombardi alla prima crociata ↑
- George Gershwin ↑
- Karl Čapek ↑
- Dayananda Saraswati ↑
- George Meredith ↑
- Hans-Georg Gadamer ↑
- Karl Bessart von Trier ↑
- Teutonic Order ↑
- Immanuel Kant ↑
- Alexander Griboyedov ↑
- Sylvia Plath ↑
- Frank Herbert ↑
- Paul Feyerabend ↑
- Haengju ↑
- Battle of Chacabuco ↑
- Bernardo O’Higgins ↑
- Battle of Bukit Timah ↑
- Isaac Woodard ↑
- Aleksandr Solzhenitsyn ↑
- James Bulger ↑
- Edvard Munch ↑
- Pedro de Valdivia ↑
- Quakers ↑
- Anna Kournikova ↑
- Carl Reichenbach ↑
- Charles Darwin ↑
- Abraham Lincoln ↑
- Georges Simenon ↑
- Aung San ↑
- Darren Aronofsky ↑
- Friedrich Schleiermacher ↑
- Battle of Karnal ↑
- Konstantin Chernenko ↑
- Yuri Andropov ↑
- Catherine Howard ↑
- Glencoe ↑
- International Business Machines ↑
- Kevin Rudd ↑
- Louis Renault ↑
- Paul Lazarsfeld ↑
- Harold Lasswell ↑
-
Kim Novak ↑
ادامه مطلب: ماه بهمن: بیستوپنجم تا بیستوهفتم