ماه بهمن: بیست‌وپنجم تا بیست‌وهفتم

ماه بهمن: بیست‌وپنجم تا بیست‌وهفتم

بیست و پنجم بهمن

Afbeeldingsresultaat voor ‫ابومسلم خراسانی‬‎

روز بیست‌وپنجم بهمن سال ۱۲۷ هجری خورشیدی سیاه‌جامگان به‌رهبری بهزاد پور ونداد هرمز (تصویر بالا) مشهور به ابومسلم خراسانی مرو را فتح و روند ریشه‌کنی دولت اموی را آغاز کردند. در همین روز به سال ۹۳۵، اکبرشاه گورکانی تاج‌گذاری کرد (تصویر زیر) و درخشان‌ترین دوران سراسر تاریخ هند آغاز شد.

در سال ۱۳۰۰، دادگاهی نظامی به ریاست سرتیپ فضل‌الله‌خان بصیردیوان و دادستانیِ متین‌الملک قریب در تبریز تشکیل شد و به محاکمه‌ی همکاران لاهوتی پرداخت. یک سال بعد در ۱۳۰۱ رضاخان در کابینه‌ی مستوفی‌الممالک به وزارت جنگ رسید و در همین دولت محمدعلی فروغی وزارت مالیه را بر عهده گرفت.

در چنین روزی به سال ۱۳۳۰، نصرت‌الله قمی که گویا به گروه فداییان اسلام وابستگی‌ای داشته، دکتر عبدالحمید زنگنه وزیر فرهنگ کابینه‌ی رزم‌آرا را در دانشگاه تهران ترور کرد و به قتل رساند. در سال ۱۳۳۲ مدرسه‌ی آیت‌الله بروجردی در نجف گشایش یافت و در همین روز اولین خط تلفن بیسیم بین تهران و یزد افتتاح شد و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در ۱۳۳۹، دانشگاه ملی با دو دانشکده‌ی معماری و علوم مالی و اقتصادی کار خود را آغاز کرد و ریاستش بر عهده‌ی دکتر علی شیخ‌الاسلام بود. در 1357، اعضای گروه مسلح ستم ملی در کابل سفیر آمریکا در افغانستان –آدولف دابز^[1]– را ربودند و بعدتر در جریان درگیری با پلیس‌ها او را کشتند. نه سال بعد، در ۱۳۶۸، امام خمینی فتوا داد که سلمان رشدی مرتد است و باید به قتل برسد. در سال 1389 هم مردم بحرین در جریانی موسوم به روز‌ِ خشم سر به شورش برداشتند.

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1300-1320\عبدالحمید زنگنه.jpg$ عبدالحمید زنگنه

روز خشم در بحرین

نابودی تاراسکان

Guerra Arauco.jpg جنگ اسپانیایی‌ها و ماپوچه‌ها

بمباران درسدن

در چنین روزی به سال 84 هجری خورشیدی، به فرمان یوستینیان دوم، امپراتور روم شرقی، تیبریوس سوم^[2] و لئونتیوس^[3] را که پیشتر امپراتور بودند، در کلیسای کنستانتینوپل اعدام کردند. در سال 220، شارل کچل^[4] و لویی آلمانی^[5] سوگند استراسبورگ برای اتحاد بین خود را به زبان‌های فرانسوی و آلمانی ادا کردند، در سال 908 غارتگران اسپانیایی به رهبری نونو دِ گوزمان^[6] بر تانگاخوان دوم^[7] غلبه کردند و دولت تاراسکان^[8] را از میان بردند و در 1033 سرخپوستان ماپوچِه^[9] به رهبری کلِنتارو^[10] در شیلی سر به شورش برداشتند و با غارتگران اسپانیایی جنگیدند. در نبرد خونین آراوکو^[11] از هر دو طرف نودهزار تن کشته شدند و در نتیجه ماپوچه‌ها استقلال خود را تا سیصدوپنجاه سال بعد حفظ کردند. در سال 1157 هم کاپیتان جیمز کوک^[12] در هاوائی به‌دست بومیان کشته شد.

سکه‌های لئونتیوس

Solidus-Tiberius III-sb1360.4.jpg سکه‌های تیبریوس

در چنین روزی به سال 1321 هانس یورگن هون آرنیم^[13] سردار آلمانی پاتکی هماهنگ را بر ضد مواضع متفقین در تونس آغاز کرد. در 1322 حمله‌ی متفقین به مونته کاسینو^[14] در ایتالیا آغاز شد. در 1323 نیروی هوایی انگلستان بمباران بزرگ درسدن^[15] را آغاز کرد که در جریان آن بیست‌وپنج‌هزار تن از مردم غیرنظامی این شهر طی سه روز به قتل رسیدند. درسدن شهری غیرنظامی و تاریخی بود که آلمانی‌ها به عنوان مرکز درمانی از آن استفاده می‌کردند و به خاطر آثار باستانی و بناهای زیبای باروکش شهرت داشت. در همین روز نیروی هوایی آمریکا شهر پراگ را بمباران کرد (تصویر زیر) و هفتصد شهروند را کشت و نزدیک ۱۲۰۰ تن را زخمی کرد. بعدتر ادعا شد که این کار به خاطر اشتباه در محاسبه‌ی ناوبری صورت گرفته است. باز در همین روز بود که روزولت بر عرشه‌ی ناو یواِس‌اِس کوینسی^[16] با ابن سعود دیدار کرد و او را به عنوان شاه عربستان به رسمیت پذیرفت.

Gerelateerde afbeelding

بیست‌وپنجم بهمن با چندین رخداد مذهبی در عالم مسیحیت مصادف بوده است. در سال 392 پاپ بندیکت هشتم هنریِ باواریا، شاه آلمان را در مقام امپراتور روم مقدس به رسمیت شمرد و تاج بر سرش نهاد. در 454 پاپ گریگوری هفتم هنری چهارم امپراتور مقدس روم را تکفیر کرد و در 727 متعصبان مسیحی در استراسبورگ چند صد یهودی را زنده‌زنده در آتش سوزاندند و باقی را از شهر بیرون راندند.

Contemporary drawing of Jews being burned to death during the Black Death persecutions کشتار یهودیان استراسبورگ

بیست‌وپنجم بهمن در تاریخ فناوری و به‌ویژه فنون مربوط به رسانه‌ها هم روز مهمی بوده است. در چنین روزی به سال 1227، جیمز ناکس پولک^[17] اولین رئیس‌جمهور آمریکا شد که عکسش را گرفتند. در 1233 تگزاس با خط تلگراف به باقی شهرهای آمریکا وصل شد. در 1254 الکساندر گراهام بل و الیشا گرِی^[18] هم‌زمان حق اختراع تلفن را ثبت کردند و در 1296، اتحاد جماهیر شوروی گاهشماری بر مبنای تقویم گریگوری را رسمی اعلام کرد.

مرگ کاپیتان کوک

James Polk restored.jpg جیمز ناکس پولک

از میان رخدادهای اجتماعی و دگرگونی‌های نهادی مربوط به این روز هم می‌توان به این موارد اشاره کرد: در سال 1011، گالیله برای شرکت در دادگاه تفتیش عقاید وارد رم شد. در 1324 بانک انگلستان ملی شد. در 1327 اولین نشست کنشت (مجلس اسرائیل منعقد شد) و در 1367 شرکت یونیون کارباید^[19] قبول کرد به خاطر ویرانی‌هایی که انفجار شرکت شیمیایی‌اش در استان بوپال به بار آورده بود، به دولت هند ۴۷۰میلیون دلار بپردازد.

محاکمه‌ی گالیله

دو دستاورد علمی این روز هم در سال‌های اخیر جای یادآوری دارد. یکی به‌سال 1339 که در دانشگاه کالیفرنیا عنصر صدوسوم به نام لاورنسیوم^[20] ساخته و کشف شد؛ دیگری در سال 1368 که فضاپیمای وویجر^[21] عکسی از زمین گرفت که با نام «نقطه‌ی آبی کمرنگ» شهرت یافت.

در این روز به سال 861 بابرشاه گورکانی زاده شد و در سال 1154 پرناواز شاعر گرجی زاده شد که در میان روس‌ها با نام پارنائوز ایرکلویچ گروزینسکی شهرت یافت و در سال ۱۲۶۳ زهرا خانم تاج‌السلطنه دختر ناصرالدین‌شاه چشم به جهان گشود. در سال ۸۰۴ هم تیمور لنگ درگذشت.

Julian Huxley 1964.jpg جولین هاکسلی

بابر گورکانی

$G:\pix\projects\west\Cyril-methodius-small.jpg$ سیریل مقدس

در میان انیرانیان، در بیست‌وپنجم بهمن، گالیلئو گالیله (942)، توماس روبرت مالتوس^[22]، اقتصاددان انگلیسی در 1144 و ایوان کریلوف ادیب و شاعر روس در 1147 زاده شدند و این کسان درگذشته‌اند: سیریل^[23] مقدس راهب یونانی مبلغ مسیحیت میان اسلاوها و سازنده‌ی خط سریلیک (247)، دیوید هیلبرت^[24] ریاضی‌دان آلمانی (1321)، جولین هاکسلی^[25] زیست‌شناس انگلیسی (1353) و جیمز باند^[26] پرنده‌شناس انگلیسی (1367).

Ivan Krylov.jpg کریلوف

Thomas Robert Malthus Wellcome L0069037 -crop.jpg مالتوس

بیست و ششم بهمن

روز بیست‌وششم بهمن سال۵۹۰ میلادی، خسروپرویز تاج‌گذاری کرد و شاهنشاه ساسانی شد (تصویر بالا). سیزده قرن بعد، در همین روز به‌سال ۱۲۲۷ هجری خورشیدی (۲۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۵ ق) دومین همسر امیرکبیر -یگانه‌خواهر تنی ناصرالدین‌شاه – که «ملک‌زاده خانم» نام داشت و به عزت‌الدوله ملقب بود با وی ازدواج کرد. در همین روز به سال ۱۳۰۳، دکتر محمد مصدق که تا این هنگام هوادار تمرکز قدرت نظامی در دست رضاخان بود، با ارتقای او به مقام شاه ایران مخالفت کرد و آن را مقدمه‌ی استبداد و نابودی چارچوب مشروطه دانست. چهار سال بعد در ۱۳۰۷، دوست‌محمدخان بلوچ كه در بلوچستان تاخت‌وتاز می‌کرد، مغلوب قواي دولت و دستگير شد؛ اما عفو شد. در سال ۱۳۳۰، اعضای گروه فداییان اسلام دکتر حسین فاطمی را در مراسم ترحیم محمد مسعود ترور کردند؛ اما در کشتن او ناکام ماندند. در سال 1383 هم رفیق حریری، میلیونر و دولتمرد لبنانی، به همراه ۲۱ نفر، دیگر در جریان بمب‌گذاری‌ای با حجم هزار کیلو تی‌ان‌تی، به قتل رسید.

مقبره‌ی توت‌انخ‌آمون

رفیق حریری

در چنین روزی به سال 491، پاپ پاسکال دوم^[27] طی فرمانی تأسیس فرقه‌ی شهسواران مهمان‌نواز (هوسپیتالرها^[28]) را اعلام کرد و ایشان را تقدیس کرد و در 1156، برای اولین بار، پرچم آمریکا در دریا توسط غیرآمریکایی‌ها به رسمیت شمرده شد و این زمانی بود که دریاسالار توسن گیوم پیکو دو لا موت^[29] به‌احترام کشتی یواِس‌اِس رنجر، نُه گلوله‌ی توپ شلیک کرد.

در سال 1320 به دنبال فتح سنگاپور به دست ژاپنی‌ها فرمانده‌ی قوای بریتانیایی در آنجا تسلیم مهاجمان شد و به این ترتیب هشتادهزار زندانی جنگی که بیشترشان هندی بودند به اسارت ژاپنی‌ها در آمدند. این بزرگ‌ترین تسلیم قوای نظامی انگلستان در سراسر تاریخش بود.

ENIAC Penn1.jpg رایانه‌ی ENIAC

فرمان تقدیس مهمان‌نوازان

غارهای قمران

از زمره‌ی رخدادهای فرهنگی و اجتماعی این روز به این موارد می‌توان اشاره کرد: در سال 1248 انستیتوی فناوری اِستیوِنس^[30] در نیوجرسی تأسیس شد و برای نخستین بار به دانشجویانش مدرک کارشناسی مهندسی مکانیک داد. در 1301 هوارد کارتر^[31]، کاشف انگلیسی، مقبره‌ی دست‌نخورده‌ی فرعون توت‌آنخ‌آمون را پس از بیش از سه‌هزار سال گشود. در 1324 اولین رایانه‌ای که توانایی پردازش عمومی اطلاعات را داشت با نام ENIAC در دانشگاه پنسیلوانیا ساخته شد و در 1327 متون بحرالمیت در غارهای قُمران در فلسطین کشف شد. در 1343 شکل پرچم کانادا تعیین شد (تصویر زیر) و در 1349 انگلستان واحد پولی خود را بر اساس مرتبه‌های ده‌دهی تنظیم کرد.

در سال 1370، جفری دامر^[32]، قاتل آدم‌خوار آمریکایی، به‌جرم کشتن و خوردن پانزده نفر به حبس ابد محکوم شد. در سال 1381 تظاهرات بر ضد جنگ با عراق در ششصد شهر دنیا برگزار شد و بین هشت تا سی‌میلیون تن در آن شرکت کردند. این بزرگ‌ترین جنبش جهانی برای صلح در تاریخ بود و در 1383 هم تارنمای یوتیوب آغاز به کار کرد.

Afbeeldingsresultaat voor 15 February 2003 anti-war protests تظاهرات ضدجنگ عراق

رفتگان نامدار این روز عبارت‌اند از: بازیل هال چمبرلین^[33]، مورخ و فیلسوف نژادپرست انگلیسی (1313)، ریچارد فاینمن^[34] فیزیک‌دان آمریکایی (1366) و رونالد دورکین^[35] فیلسوف آمریکایی (1391).

Yingzong Song.jpg مهم‌ترین زادگان این روز هم عبارت‌اند از یینگ‌زون^[36] امپراتور دودمان سونگ چین (410) (تصویر بالا)، جَیاتوخان تُغاتیمور امپراتور دودمان مغولی یوآن در چین (682)، لویی پانزدهم^[37] شاه فرانسه (1088)، آلفرد نورث وایتهد^[38]، فیلسوف انگلیسی (1239)، داگلاس هوفشتادلر^[39]، دانشمند آمریکایی (1323).

داگلاس هوفشتادلر

Gerelateerde afbeelding آلفرد نورث وایتهد

Ronald Dworkin at the Brooklyn Book Festival.jpg رونالد دورکین

Richard Feynman Nobel.jpg ریچارد فاینمن

بیست و هفتم بهمن

بلاواتسکی و اُلکوت

ترایانوس

روز بیست‌وهفتم بهمن سال ۱۱۶ میلادی ترایان امپراتور روم که به ایران‌زمین تاخته بود، پس از آن که در دام ارتش اشکانی افتاد و به‌زحمت توانست راهی برای عقب‌نشینی بیابد، پیکی به سنای رم فرستاد و اعلام کرد که در ایران به پیروزی‌های بزرگی دست یافته است. او شش ماه بعد همچنان در حال عقب‌نشینی بود و پیش از آن که به رم برسد در اثر بیماری درگذشت.

هفده قرن بعد، در همین روز به سال ۱۲۵۷ هجری خورشیدی، مادام بلاواتسکی^[40] عارف لهستانی، به‌همراه یارانش الکات^[41] و کاووس جی، به بمبئی وارد شد و خورشید جی کاما از رهبران زرتشتیان بمبئی مهمانی‌ای به افتخارش برگزار کرد. بلاواتسکی نظریاتی درباره‌ی آریایی‌ها و خاستگاه شرقی حقیقت داشت که بعدتر نسلی اثرگذار از سیاست‌مداران قرن بیستمی –از جمله گاندی و هیتلر- از آن پیروی می‌کردند.

در همین روز به سال ۱۳۰۰ رضاخان که به وزارت جنگ رسیده بود، فرمان تشکیل امنیه‌ی مملکتی تحت نظر وزارت جنگ را صادر کرد و علی آقا سردار رفعت را به فرماندهی‌اش برگزید. در همین روز، دادگاه نظامی یازده نفر از همکاران لاهوتی از جمله سلطان تورج‌میرزا را به جرم شورش در تبریز و کشتن شهروندان و سربازان حکومتی به اعدام محکوم کرد. دو سال بعد، همه‌ی نظمیه‌های تهران با هم ترکیب شدند و در قالب پانزده اداره‌ی شهربانی تجدید سازمان یافتند.

Afbeeldingsresultaat voor February 2013 Quetta bombing

در سال ۱۳۲۵، سید محمدصادق طباطبائی و برادرش سید عبدالمهدی طباطبائی، فرزندان آیت‌الله طباطبایی از مشروطه‌خواهان نامدار، کتابخانه‌ی شخصی خودشان را که جمعاً دارای ۳۱۴۴ جلد کتاب بود به کتابخانه‌ی مجلس شورای‌عالی اهدا کردند. در این میان، ۱۴۳۸ کتاب خطی و بسیار نفیس هم وجود داشت. در همین روز به سال ۱۳۶۴، سازمان حزب‌الله در لبنان تأسیس شد و در ۱۳۹۲ انفجار بمبی در شهر هزاره‌نشینِ کوتا، در پاکستان، به مرگ هشتاد تن و زخمی‌شدن ۱۹۰ نفر انجامید (تصویر بالا).

Image result for 1918 lithuanian parliament مجلس لیتوانی

در این روز به‌سال 1015، فردیناند سوم امپراتور مقدس روم شد. در 1176، لویی الکساندر برتیِه^[42]، سردار ناپلئون، که پنج روز پیشتر رم را فتح کرده بود، در این شهر تأسیس جمهوری روم را اعلام کرد. در 1296 مجلس لیتوانی این کشور را مستقل از روسیه اعلام کرد. در 1297، جمهوری اوکراین از آمریکا برای جنگ با بلشویک‌ها یاری خواست و در 1312، با شکست‌خوردن سوسیال‌دموکرات‌ها در اتریش، جنگ داخلی در این کشور پایان یافت.

Image result for giacomo puccini پوچینی

$G:\pix\projects\west\Louis-Alexandre_Berthier,_Prince_de_Neufchâtel_et_de_Wagram,_maréchal_de_France_(1753-1815).jpg$ لویی الکساندر برتیه

Jan van den Hoecke - Portrait of Emperor Ferdinand III.jpg فردیناند سوم

نیچی‌رن

در بیست‌وهفتم بهمن سال 1230، شرکت واگن‌سازی استودبیکر که اولین پیشگام کارخانه‌های خودروسازی بعدی بود تأسیس شد. در 1252 دلارِ نقره پول رایج آمریکا شد. در 1282 اپرای مادام باترفلای^[43] اثر جیاکومو پوچینی^[44] برای اولین بار در میلان به نمایش درآمد. در 1311 قانون بلِین^[45] به ممنوعیت تولید و فروش مشروبات الکلی در آمریکا پایان داد و در 1315 والاس کاروتِرز^[46] شیوه‌ی ساخت نایلون را پیدا کرد. در 1379، پروژه‌ی ژنوم به پایان رسید و اولین نسخه‌ی کد ژنتیکی کامل انسان در مجله‌ی Nature به چاپ رسید.

Wallace Carothers, in the lab.jpg والاس کاروترز و نایلونش

Hans Morgenthau.jpg مورگنتاو

زادگان نامدار این روز عبارت‌اند از: نیچی‌رِن^[47] راهب بودایی ژاپنی و بنیان‌گذار فرقه‌ی نیچی‌رن (600)، فرانسیس گالتون^[48] زیست‌شناس انگلیسی (1200)، نیکولای لِسکوف^[49] ادیب و نویسنده‌ی روس (1209)، ارنست هِکِل^[50] زیست‌شناس آلمانی (1212)، هانس مورگنتائو^[51] فیلسوف و دانشمند آلمانی (1282) و کیم جونگ ایل^[52] مبارز کمونیست و رهبر کره‌ی شمالی (۱۳۲۰).

گوتفرید افرائیم لسینگ^[53]، فیلسوف آلمانی (1159)، میرزا غالب دهلوی، شاعر سبک هندی (1247) و یوزف هوفمان^[54] آهنگ‌ساز لهستانی (1335) هم در این روز درگذشته‌اند.

Ernst Haeckel 5.jpg ارنست هکل

Afbeeldingsresultaat voor Kim Jong-il کیم جونگ ایل

فرانسیس گالتون

$G:\pix\projects\west\Nikolay_leskov_1872.jpg$ نیکولای لسکوف

Adolph Dubs ↑
Tiberius III ↑
Leontios ↑
Charles the Bald ↑
Louis the German ↑
Nuño de Guzmán ↑
Tangáxuan II ↑
Tarascan ↑
Mapuche ↑
Clentaru ↑
Arauco War ↑
James Cook ↑
Hans-Jürgen von Arnim ↑
Monte Cassino ↑
Dresden ↑
USS Quincy ↑
James Knox Polk ↑
Elisha Gray ↑
Union Carbide ↑
Lawrencium ↑
Voyager ↑
Thomas Robert Malthus ↑
Cyril ↑
David Hilbert ↑
Julian Huxley ↑
James Bond ↑
Pope Paschal II ↑
Hospitaller ↑
Toussaint- Guillaume Picquet de la Motte ↑
Stevens Institute of Technology ↑
Howard Carter ↑
Jeffrey Dahmer ↑
Basil Hall Chamberlain ↑
Richard Feynman ↑
Ronald Dworkin ↑
Yingzong ↑
Louis XV ↑
Alfred North Whitehead ↑
Douglas Hofstadter ↑
Helena Blavatsky ↑
Olcott ↑
Louis Alexandre Berthier ↑
Madame Butterfly ↑
Giacomo Puccini ↑
Blaine Act ↑
Wallace Carothers ↑
Nichiren ↑
Francis Galton ↑
Nikolai Leskov ↑
Ernst Haeckel ↑
Hans Morgenthau ↑
Kim Jong-il ↑
Gotthold Ephraim Lessing ↑
Josef Hofmann ↑

ادامه مطلب: ماه بهمن: بیست‌وهشتم تا سی‌ام

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب