بخش چهارم: دستگاه سیاسی – گفتار ششم: جنگ –  دوم: کارکرد ارتش ساسانی

بخش چهارم: دستگاه سیاسی

گفتار ششم: جنگ

دوم: کارکرد ارتش ساسانی

چنان که دیدیم در عصر ساسانی نفوذ معنوی طبقه‌‌ی جنگاور ایرانی در قلمروهای همسایه چشمگیر بوده است. یعنی هم در میان سرداران و امپراتوران مهم و نامدار رومی به افرادی ایرانی‌‌تبار مانند نرسه و هراکلیوس برمی‌‌خوریم و هم می‌‌بینیم که، پس از غلبه‌‌ی اعراب، کوچندگان ایرانی به قلمرو چین به صورت یک طبقه‌‌ی ارتشی نخبه و والامرتبه در آن سامان اعتبار یافتند. اما گذشته از این شواهد که برتری هنرهای رزمی ایرانی و کیفیت جنگاوران ایرانی در مقام شخص را نشان می‌‌دهد، انبوهی از داده‌‌ها را در دست داریم که پیچیدگی و فرازمرتبه بودن ارتش‌‌های ایرانی را نیز نشان می‌‌دهد. برای ارزیابی وضعیت لایه‌‌ی جنگاور ایرانی در عصر ساسانی بهترین راه آن است که به رویارویی‌‌های نظامی ایران و همسایگانش بپردازیم و ببینیم که ارتش‌‌ها در آزمایشگاه کارزار چگونه عمل می‌‌کرده‌‌اند و شواهد عینیِ برآمده از هنگامه‌‌ی نبرد دعویِ این نوشتار را بیشتر تأیید می‌‌کند، یا عقیده‌‌ی مرسوم درباره‌‌ی همتا بودنِ ایران و روم و چین را.

برای دستیابی به تصویری دقیق و تحلیلی از توانایی نظامی ایران و روم و برسنجیدن‌‌شان با هم، بر مبنای دوره‌‌بندی تاریخ ساسانیان که در گفتارهای پیشین به دست دادیم پیش خواهیم رفت. یعنی سیر درگیری‌‌های نظامی میان ایرانیان و رومیان را بر اساس دوره‌‌بندی شاهنشاهان ساسانی روایت خواهیم کرد. با این گوشزد که در دوره‌‌هایی مثل عصر یزدگردها صلح و آرامشی حاکم بوده و از این رو می‌‌توان از روی این دوره جهش کرد. از سوی دیگر تکاپوی جنگی در دوران خسروان چندان فشرده و پیچیده بوده که بهتر است برای بررسی دقیقترش این دوره را به دو بخش تقسیم کنیم و جنگهای دوران انوشیروان و خسرو پرویز را جداگانه مورد تحلیل قرار دهیم.

ادامه مطلب: بخش چهارم: دستگاه سیاسی – گفتار ششم: جنگ – دوم: کارکرد ارتش ساسانی – دوره‌‌ی نخست: عصر تاسیس (1)

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب