ماه اسفند: نوزدهم تا بیست‌ویکم

ماه اسفند: نوزدهم تا بیست‌ویکم

نوزدهم اسفند

روز نوزدهم اسفند سال 1113 قوای روسی با هشدار نادرشاه باکو را تخلیه کردند و پس از نوشتن عهدنامه‌ی گنجه از قلمرو ایران‌زمین خارج شدند. در سال ۱۱۸۶ سر جان ملکم به بوشهر رفت و کوشید دولت ایران را به اخراج فرانسوی‌ها از این کشور وا دارد. در سال ۱۳۰۰ گروهی دیگر از مدیران جراید به فرخی یزدی پیوستند و در سفارت روس تحصن کردند و به این ترتیب شمارشان به هشت نفر رسید. در همین روز (1300) گاندی توسط دولت استعماری هند دستگیر شد و به شش سال حبس محکوم شد و پس از کمتر از دو سال آزادش کردند. در ۱۳۳۸ بودجه‌ی کل کشور با ۶۸میلیارد ریال هزینه و درآمد به تصویب مجلس شورای ملی رسید. یک سال بعد (۱۳۳۹) دولت پانصدمیلیون ریال اسکناس انتشار داد و به این ترتیب مجموع اسکناس منتشره تا پایان این سال به نوزده‌میلیارد و سیصد و بیست‌میلیون ریال رسید.

در 1390 هم بیش از ۱۳۰ موشک از غزه به سمت اسرائیل شلیک شد.

اعدام ژان کالاس

ازدواج ناپلئون و ژوزفین

در نوزدهم اسفند 325 ژی‌لیوهان خود را امپراتور نامید و پایتخت خویش را در شهر کای‌فِنگ بر پای کرد و به این ترتیب دولت هان پسین تأسیس شد. در 985 سوسِنیوس اول^[1] قوای متحد یعقوب و آبونا پتروس دوم^[2] را در نبرد گُجام شکست داد و به این شکل به پادشاهی حبشه رسید. در 1143 در نتیجه‌ی جریانی که ولتر به راه انداخته بود، قاضی‌های فرانسوی پذیرفتند که ژان کالاس^[3] پسرش را نکشته و از او اعاده‌ی حیثیت کردند. کالاس البته پیشتر با همین اتهام سخت شکنجه شده و اعتراف کرده و به شکلی فجیع با بسته‌شدن به چرخ شکنجه اعدام شده بود؛ اما شواهد بعدی نشان داد که احتمالاً پسرش خودکشی کرده است و خودش به‌خاطر آنکه پروتستان بوده به ناروا موردتعقیب قرار گرفته است.

در چنین روزی به سال 1174 ناپلئون با همسر اولش ژوزفین ازدواج کرد. در 1182 لوئیزیانا طی مراسمی از فرانسویان خریداری شد و مالکیتش به ایالات متحده منتقل شد و در 1192 هم ناپلئون در نبرد لئون^[4] شکست خورد.

Meissonier - 1814, Campagne de France.jpg ناپلئون در نبرد لئون

Afbeeldingsresultaat voor rings of Uranus حلقه‌های اورانوس

後漢高祖像.jpg ژی‌لیوهان

در نوزدهم اسفند سال ۱۲۰۹ پس از ادغام کمپانی هند شرقی هلند در دولت، ارتش سلطنتی هلند برای هند شرقی پدید آمد. در 1239 حاج عمر طعل پیشوای مذهبی مسلمانان آفریقای غربی و صوفی بانفوذ شهر سِگو را گرفت و پادشاهی بامانا در مالی را منقرض کرد. و در 1287 امضای عهدنامه‌ی انگلیس-سیام، دولت پادشاهی سیام (تایلند) از حاکمیت بر مالای و کِداه و کِلانتان و پِرلیس و تِرِنگانو چشم‌پوشی کرد و این مناطق زیر سلطه‌ي انگلیس در آمدند. در 1330 فولگنچیو باتیستا^[5] در کوبا کودتا کرد و خود را رئیس‌جمهور خواند. در 1337 تبتی‌ها در برابر حمله‌ی نزدیک چینی‌ها به بسیج نیرو دست زدند و چندهزار تن از مردانشان کاخ دالای لاما را در پناه خود گرفتند.

فاجعه‌ی معدن کوریر

تشکیل ارتش هلند

نوزدهم اسفند مصادف با چندین رخداد علمی و فرهنگی هم بوده است. در 1269 آلمون استوگر^[6] نوعی کلید قطع و وصل مدار اختراع کرد که به‌زودی برای ساخت تلفن‌خانه‌ها به کار گرفته شد. در 1284 معدن کوریر^[7] در شمال فرانسه به خاطر انفجار غبار ذغال‌سنگ ریزش کرد و در نتیجه ۱۰۹۹ معدن‌کار جان باختند. در 1305 ساموئل راکسی روتافل^[8] در نیویورک تئاتر راکسی را تأسیس کرد. در 1355 هم اخترشناسان حلقه‌های سیاره‌ی اورانوس را کشف کردند.

ریازانوف

Almon Strowger.jpg استوگر

Muhammad Sayyid Tantawy.jpg طنطاوی

در میان مردم ایران‌زمین مهم‌ترین درگذشته‌ی نوزدهم اسفند ابومَعشَر جعفر بن محمد بلخی اخترشناس و نویسنده‌ی کتاب الموالید است که در سال 264 از دنیا رفت. اسامه بن لادن هم در 1335 به دنیا آمد.

Roxy Theater postcard.jpg تئاتر روکسی

از میان انیرانیان داوید نوف نظریه‌پرداز سیاسی روس (1248) در این روز زاده شد و یوگنی زامیاتین^[9] روزنامه‌نگار و منتقد روس (1315)، میخائیل بولگاکف^[10] داستان‌نویس روس (1318) و محمد سید طنطاوی عالم دینی مصری و مفتی اعظم قاهره (1388) در این روز درگذشتند.

Abu Ma'shar(Ibn Balkhi)-850AD.png کتاب الموالید

Kustodiev Zamyatin.jpg زامیاتین

Osama bin Laden portrait.jpg بن‌ لادن

Михаил-Булгаков.jpg بولگاکوف

بیستم اسفند

Maude in Baghdad.jpg

روز سه‌شنبه بیستم اسفند سال 1295 سپاهیان انگلیسی که برخی از سربازانشان هندی بودند و زیر فرمان استانلی ماودی می‌جنگیدند، در جریان جنگ جهانی اول بغداد را اشغال کردند (تصویر بالا). روز بیستم اسفند سال ۱۳۰۰ احمدشاه از پاریس تلگرافی از مشیرالدوله خواست تا هر چه زودتر به کار متحصنین در سفارت روس خاتمه دهد. در همین روز به سال 1324 احمد کسروی مورخ و حقوق‌دان نامدار ایرانی به دست اعضای گروه فداییان اسلام مورد حمله قرار گرفت و به قتل رسید. فتوای قتل کسروی را نواب صفوی داد و با قدری فریبکاری از یک مجتهد دیگر هم گرفت و قاتلان، در حالی که از کاخ دادگستری خارج می‌شد، با چاقو خودش و منشی‌اش را به قتل رساندند. این از اولین قتل‌های سیاسی مدرن بود که در آن ضاربان فریاد الله اکبر سر می‌دادند.

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1320-25\Kasravi.gif$

$G:\pix\projects\iranzamin\modern\11chronicle\1325-32\Kasravi2.jpg$ احمد کسروی پیش و پس از حمله‌ی فداییان اسلام

در همین روز به سال ۱۳۲۴ افراد حزب توده که از رضا روستا فرمان می‌بردند، یوسف افتخاری رهبر جنبش سندیکالیستی ایران را دزدیدند و زندانی‌اش کردند! در 1361 پاکستان بمب اتمی خود را آزمایش کرد.

MSR - Tête de l'empreur Maximien Hercule - Inv 34 b (cropped).jpg ماکسیمیان

حمله‌ی کامیکازه‌ها به ناوگان آمریکا

در چنین روزی به سال ۲۴۱ پیش از میلاد طی جنگ‌های پونیک^[11] نیروهای رومی در نبرد جزیره‌های آیگاتِس^[12] (سه خشکی کوچک در غرب سیسیل) کشتی‌های کارتاژی را غرق کردند. در سال ۲۹۸ میلادی ماکسیمیان امپراتور روم پس از سرکوب سرکشی بربرها در شمال آفریقا پیروزمندانه وارد کارتاژ شد.

در 1007 چارلز اول مجلس انگلستان را منحل کرد و بیست‌ویک سال با خودکامگی سلطنت کرد. در 1202 وزارت جنگ آمریکا سازمانی به نام دفتر امور سرخ‌پوستان تأسیس کرد که مأموریت اصلی‌اش بیرون‌کشیدن زمین از چنگ قبایل سرخ‌پوست بود.

در 1226 عهدنامه‌ی گوادالوپ هیدالگو^[13] بین آمریکا و مکزیک بسته شد و به جنگ دو کشور پایان داد. در 1323 نیروی هوایی ژاپن حمله‌ی پردامنه‌ی کامیکازه‌ها به ناوگان آمریکا در اقیانوس آرام را آغاز کرد. در همین روز امپراتوری ویتنام که یک دولت دست‌نشانده‌ی ژاپن بود با رهبری بائو دای تأسیس شد. در سال ۱۳۶۹ لیتوانی استقلال خود از شوروی را اعلام کرد و در 1384 میشله باچلت^[14] اولین رئیس‌جمهور زن در شیلی شد.

بائودای

Michel Sittow 004.jpg فردیناند دوم

Portrait Michelle Bachelet.jpg میشله باچلت

چزاره برجیا

از دیگر رخدادها هم اینکه در چنین روزی به‌سال 1080 اولین شماره از اولین روزنامه‌ی ملی انگلستان به نام «دیلی کورانت^[15]» منتشر شد. در 1229 جوزپه وردی^[16] اپرای ریگولت^[17] را در ونیز بر صحنه برد. در 1296 اولین افراد به آنفولانزای اسپانیایی مبتلا شدند و این مرضی بود که به‌زودی همه‌گیر می‌شد و مرگ‌ومیر فراوان به بار می‌آورد. این بیماری پانصدمیلیون تن را در کل زمین مبتلا کرد که از میانشان ۵۰ تا ۱۰۰میلیون نفر مردند؛ یعنی مرگبارترین بیماری تاریخ بشر بوده است. در 1389 زلزله‌ی ۹ریشتری در سندائی ژاپن به ایجاد تسونامی و مرگ هزاران تن انجامید و نیروگاه‌های هسته‌ای را تخریب کرد و به فاجعه‌ی زیست‌محیطی بزرگی منتهی شد.

An aerial view of tsunami damage in Tōhoku زلزله سن‌دائی

اپیدمی آنفولانزای اسپانیایی

از میان مردم ایران‌زمین ارغون خان مغول در 669 هجری خورشیدی درگذشت. علاوه بر او، نوذر پرنگ شاعر شیرین‌سخن معاصر هم در سال ۱۳۱۶ زاده شد.

از میان انیرانیان فردیناند دوم شاه کاستیل و لئون (830)، مارچلو مالپیگی^[18] زیست‌شناس و فیزیک‌دان ایتالیایی (1006)، کارل ویلهلم فریدریش اشلگل^[19] شاعر و ادیب آلمانی (1150)، لویی بولانژه^[20] نقاش رمانتیک فرانسوی (1184) و روپرت مرداک^[21] صاحب صنایع خبرگزاری و رسانه‌ای (1309) در این روز زاده شده‌اند و لیو ژي‌يوآن مؤسس سلسله‌ی هان پسین (326)، چزاره برجیا^[22] کاردینال ایتالیایی (885)، الکساندر فلمینگ^[23] زیست‌شناس اسکاتلندی (1333) و ادموند کوپر^[24] داستان‌نویس و شاعر انگلیسی (1360) در این روز درگذشته‌اند.

روپرت مرداک

Synthetic Production of Penicillin TR1468.jpg الکساندر فلمینگ

Afbeeldingsresultaat voor Edmund Cooper ادموند کوپر

Marcello Malpighi by Carlo Cignani.jpg مالپیگی

بیست و یکم اسفند

روز بیست‌ویکم اسفند 1296 آخرین شماره از روزنامه‌ی «کوکب ایران» که از یک سال پیش به‌دست میرزا خلیل خلخالی رکن‌الاسلام در روزهای زوج هفته منتشر می‌شد، زیر چاپ رفت. این روزنامه ارگان مشروطه‌خواهان ضدتشکیلاتی بود و تقریبا هوادار روس‌ها و مخالف انگلیس‌ها محسوب می‌شد و هم‌صدا با روزنامه‌ی «وطن» و «رعد» از دولت عین‌الدوله که گرایش به روس‌ها داشت هواداری می‌کرد و در مقابلِ روزنامه‌های «تجدد ایران»، «صدای ایران» و «زنان آزاد» قرار می‌گرفت.

$G:\pix\projects\west\Gandhi_during_the_Salt_March-P.jpeg$ گاندی در راهپیمایی نمک

در همین روز به سال ۱۲۹۹ وینستون چرچیل در کنفرانس قاهره برنامه‌ی آینده‌ی انگلستان برای میان‌رودان را اعلام کرد و فاش ساخت که قرار است پس از عقب‌نشینی نیروی نظامی بریتانیا از منطقه، گروهی از وفاداران به انگلیس با حمایت ایشان در عراق به قدرت برسند و کشوری تازه‌تأسیس را در آنجا تشکیل دهند. یک سال بعد در ۱۳۰۰ به دنبال فروپاشی دولت تزاری استان‌های باستانی آران و شروان و ارمنستان و گرجستان که یک قرن پیشتر از ایران کنده شده بودند، با فشار بلشویک‌ها جمهوری سوسیالیستی ماورای قفقاز را پدید آوردند و اندکی بعد مانند میوه‌ای رسیده با تلفاتی هنگفت توسط ارتش سرخ اشغال شدند. در همین روز در تهران دو تن از زنان معروفه به نام عزیز کاشی و امیرزاده خانم به فتوای حاج‌آقا جمال اصفهانی به‌علت ارتباط نامشروع با دو تن از اعضای سفارت انگلیس در میدان توپخانه حد شرعی خوردند. دو سال بعد در ۱۳۰۲ مردی به نام حاجی آقا جمال نامه‌ای پر از القاب و چاپلوسی برای رضاشاه نوشت و او دستور داد از این به بعد تنها به نامه‌هایی پاسخ بدهند که در آن به‌سادگی نامش را رضا پهلوی نوشته باشند. در 1308 هم مهاتما گاندی راهپیمایی نمک خود را که سیصد کیلومتر می‌شد در اعتراض به مالیات نمک انگلیسی‌ها آغاز کرد.

Afbeeldingsresultaat voor Kandahar massacre

Afbeeldingsresultaat voor Kandahar massacre بازماندگان کشتار پنجوای افغانستان و سرجوخه‌‌ای که سردسته‌ی قاتلان بود

در همین تاریخ به سال ۱۳۲۱ که جمعه‌روزی بود، تیم فوتبال ارتش لهستان به ایران آمد و با تیم ایران در ورزشگاه امجدیه بازی کرد و سه بر یک ایران را برد. درست ده سال بعد در ۱۳۳۱ یک هیئت هشت‌نفری که برای حل اختلاف میان دکتر مصدق و شاه تعیین شده بود به صراحت اعلام کردند که حق با مصدق است و شاه بر اساس قانون مشروطه حق دخالت در امور اجرایی کشور را ندارد. یک سال بعد به دنبال سقوط دولت دکتر مصدق در چنین روزی شاه از مسافرت آمریکا و اروپا به ایران بازگشت و هم‌زمان در شیراز چاپخانه‌ی مخفی حزب توده توسط شهربانی کشف شد.

در سال ۱۳۳۸ لایحه‌ی اصلاحات ارضی که از چندی قبل در مجلس شورای ملی مورد بحث و گفتگو بود تصویب شد. در 1349 با کودتای ضمنی ارتشی‌ها در ترکیه سلیمان دمیرل از قدرت کناره‌گیری کرد و دولتش سقوط کرد. در 1390 سربازان آمریکایی به خانه‌های روستاییان حمله کردند و ۹ کودک و چهار زن و چهار مرد را در استان پنجوای در نزدیکی قندهار به قتل رساندند. یازده نفر از ایشان اعضای یک خانواده بودند و شش نفر دیگر را هم زخمی کردند. پیکر برخی‌شان علاوه بر گلوله اثر ضربات چاقو هم بر خود داشت و بخش‌هایی از برخی هم سوزانده شده بود. قاتل اصلی این عده یک سرجوخه‌ی آمریکایی بود که به این خاطر محاکمه و زندانی شد.

رژه‌ی بریگاد ارهارد در برلین

یخبندان شرق آمریکا

الاگابالوس

در چنین روزی به سال ۲۲۲ میلادی الاگابالوس^[25] امپراتور روم که در زمینه‌ی رفتارهای جنسی و تبلیغات مذهبی رفتارهای عجیب و غریب داشت به‌دست نگهبانانش به قتل رسید و بدنش را تکه تکه کردند و در خیابان‌های رم روی زمین کشیدند و در آخر به رود تیبِر انداختند. در همین روز به سال 928 هجری خورشیدی سپاهیان اسپانیایی که زیر فرمان پدرو دِ والدیویا^[26] می‌جنگیدند در نبرد پِنچو^[27] در شیلی امروزین بر ارتش بزرگ شصت‌هزارنفره‌ی سرخ‌پوستان ماپوچِه^[28] پیروز شدند. در سال 1162 هجری خورشیدی دومین دور جنگ‌های انگلستان و میسور با امضای عهدنامه‌ی مانگالور^[29] به پایان رسید. در 1298 بریگاد ارهارد^[30] در برلین رژه رفت و رهبرشان کاپ^[31] کوشید با یاری والتر فون لوتویتس^[32] کودتا کرده و دولت جمهوری وایمار را سرنگون کند؛ اما موفق نشد.

Afbeeldingsresultaat voor 2004 Madrid train bombings بمب‌گذاری در مادرید

Afbeeldingsresultaat voor Battle of Penco نبرد پنچو

در سال 1316 در جریان واقعه‌ی مشهور به آنشلوس^[33] با راهبری هیتلر و استقبال چشمگیر مردم دو کشور، آلمان و اتریش با هم ادغام شدند. در 1318 فنلاند در عهدنامه‌ی مسکو با شوروی صلح کرد و قلمرو کارلیا را به روس‌ها واگذار کرد. کل جمعیت این منطقه به فنلاند کوچیدند. در 1325 دکترین ترومن^[34] که هدفش توسعه‌ی اقتصادی کشورهای آسیب‌پذیر با هدف جلوگیری از گسترش کمونیسم بود، اعلام شد. در 1345 هم سوهارتو^[35] قدرت را به دست گرفت و سوکارنو^[36] را در اندونزی از قدرت عزل کرد. در 1371 چندین بمب در بمبئی منفجر شد و سیصد کشته و چند صد زخمی به جا گذاشت. در 1381 زوران دیندیک^[37] نخست‌وزیر صربستان در بلگراد ترور شد و به قتل رسید. در 1382 هم بمب‌گذاری در قطار مادرید به مرگ ۱۹۲ تن انجامید.آنشلوس

سخنرانی هیتلر پس از الحاق اتریش و آلمان

L. Ron Hubbard in 1950.jpg ران هوبارد

بیست‌ویکم اسفند از نظر فاجعه‌های طبیعی هم روزی پرماجرا بوده است. در سال 1242 سیل بزرگ شفیلد در انگلستان جان ۲۳۸ تن را ستاند. در 1266 یخبندان بزرگی سواحل شرقی ایالات متحده را فرا گرفت و به مرگ چهارصد تن انجامید.

در این روز چندین رخداد اجتماعی مهم هم واقع شده است. یکی آنکه در سال 1272 کوکاکولا برای اولین بار در میسی‌سیپی در بطری به فروش رسید. دیگر آنکه در 1290 گروه پیشاهنگی دختران در آمریکا تأسیس شد. در 1291 شهر کانبرا در استرالیا به این نام خوانده شد و در 1296 دوباره پس از قرن‌ها مسکو پایتخت روسیه شد. در 1372 نخستین زن در کلیسای انگلستان به مقام کشیشی رسید و در 1381 هم سازمان بهداشت جهانی درباره‌ی خطر گسترش بیماری سارس هشدار داد.

Afbeeldingsresultaat voor 1993 Bombay bombings بمب‌گذاری در بمبئی

کوکاکولا

Zoran Djindjic Cropped.jpg دیندیک

در روز بیست‌ویکم اسفند سال 1320 شبنم شکیل شاعر معاصر پاکستانی زاده شد. از میان دیگر زادگان نامدار این روز می‌توان به ‌گوستاو کیرشهف^[38] فیزیکدان روسی‌آلمانی (1202)، گابریل دانونزیو^[39] پیشوای فاشیسم ایتالیایی (1241)، ادریس شاه لیبی (۱۲۶۸) و ال ران هوبارد^[40] (1289) پیشوای دینی دین آمریکایی کلیسای ساینتولوژی اشاره کرد و دو تن از رفتگان مشهور این روز هم سون یات سن^[41] سیاستمدار دموکرات چینی (1303)، هستند.

Gabriele D'Anunnzio.png گابریل دانونزیو

孫中山2017年版標準像.jpg سون‌یات سن

سوکارنو و کاسترو

Susenyos I ↑
Yaqob and Abuna Petros II ↑
Jean Calas ↑
Battle of Laon ↑
Fulgencio Batista ↑
Almon Brown Strowger ↑
Courrières ↑
Samuel Roxy Rothafel ↑
Yevgeny Zamyatin ↑
Mikhail Bulgakov ↑
Punic War ↑
Aegates ↑
Treaty of Guadalupe Hidalgo ↑
Michelle Bachelet ↑
Daily Courant ↑
Giuseppe Verdi ↑
Rigoletto ↑
Marcello Malpighi ↑
Karl Wilhelm Friedrich Schlegel ↑
Louis Boulanger ↑
Rupert Murdoch ↑
Cesare Borgia ↑
Alexander Fleming ↑
Edmund Cooper ↑
Elagabalus ↑
Pedro de Valdivia ↑
Battle of Penco ↑
Mapuche ↑
Treaty of Mangalore ↑
Ehrhardt brigade ↑
Wolfgang Kapp ↑
Walther von Lüttwitz ↑
Anschluss ↑
Truman Doctrine ↑
Suharto ↑
Sukarno ↑
Zoran Đinđić ↑
Gustav Kirchhoff ↑
Gabriele D’Annunzio ↑
L. Ron Hubbard ↑
Sun Yat-sen ↑

ادامه مطلب: ماه اسفند: بیست‌ودوم تا بیست‌وچهارم

رفتن به: صفحات نخست و فهرست کتاب